srpskinacionalisti.com

SRPSKA BOKA KOTORSKA

Форумска правила
Обавезно прочитајте Правилник о понашању на Форуму и форумски бонтон пре учешћа у дискусијама!
+BE+CP+
Војвода
Војвода
 
Порука: 1229
Приступио: авг 2008

SRPSKA BOKA KOTORSKA

Порука +BE+CP+ 9.2.2009. 2:24

SRPSKA BOKA KOTORSKA

1.Opce napomene

O Boki Kotorskoj Lazo Kostic je napisao tri knjige: "O srpskom karakteru Boke Kotorske", "Boka i Bokelji" i "Stogodisnjica Prvog krivosijskog ustanka". U predgovoru prve knjige koja je stampana u piscevom izdanju 1961.g. u Cirihu, on govori o svojoj duhovnoj motivaciji: "Ovu knjigu sam radio sa nekim narocitim zarom, sa nekim religioznim raspolozenjem. Iz dva razloga: prvo sto se njome dokazuje srpski nacionalni karakter kraja u kome sam se rodio, gdje sam proveo djetinjstvo i svake godine svoj godinji odmor, gdje su moji preci zivjeli tri vjeka i imali jedno jedino zanimanje: ocuvanje pravoslavlja i srpstva svoga kraja... Drugo, sto se slicnim problemom dugo bavio moj otac i nabavio ogromnu literaturu. On je pisao istoriju Prevlake, nekadasnjeg sjedista Zetske eparhije odn. mitropolije koja se nalazila u njegovoj parohiji, a to je u sustini istorija pravoslavlja i srpstva Boke Kotorske." Srpskoj Boki prete dve opasnosti: hrvatske aspiracije da je prisvoje i lazno prikazu i pokusaji crnogorskih komunista da joj izbrisu svaki istorijski trag Srpstva.

Do 1918.godine Hrvati su svoje pretenzije na Boku inkorporisali u zahtjevu da se Dalmacija pripoji Hrvatskoj i Slavoniji, a Boka i Dubrovnik su vec u administrativnom smislu, kao teritorije pod austrougarskom vlascu, bili prikljuceni Dalmaciji. Hrvatska i Slavonija su bile sastavni dio ugarske komponente dvojne monarhije. Bilo je, medjutim, i izricito insistiranje da se ove srpske zemlje pripoje hrvatskoj administrativnoj oblasti, pa tako, 29.aprila 1861.g., Hrvatsko-slavonski sabor u Zagrebu upucuje austrougarskom monarhu zahtjev da se sa "kraljevinama Hrvatskom i Slavonijom zdruze: kraljevina Dalmacija, Dubrovnik, Kotor i Kvarnerski otoci." I najpopularniji hrvatski istoricar Vjekoslav Klaic tvrdio je da je Boka hrvatska pozivajuci se samo na jedan stih Kacica-Miosica da je Kotorska Boka hrvatska dika. S njim je u knjizi "O srpskom imenu po zapadnim krajevima naseg naroda" 1914.g. polemisao srpski naucnik, rodom Licanin, profesor Vasilije Djeric: "Da je V.Klaicu stalo do istine, on bi ovde dodao misao nalik na rijeci Iv.Kukuljevica:"bunca vriedni Kacic", pa bi iz samog Kacica spomenuo primjere koji govore protiv pomenutog mjesta." Kostic tu dodaje: "Djeric citira samog fratra Kacica, koji tvrdi da su se Hrvati naselili bili samo do Cetine."

Poslje Prvog svetskog rata Boka Kotorska je postala dio Zetske oblasti, pa Zetske banovine. Ali, cim su se osjetili sigurnim i zasticenim od italijanskih, austrijskih i madjarskih pretenzija, Hrvati su obnovili svoja istorijska parnicenja i megalomanske apetite. Trazili su podjelu drzave, formiranje hrvatske drzavotvorne jedinice i prikljucenje mnogih srpskih teritorija toj jedinici. Mada ni kapitulanskim sporazumom iz 1939.g. Boka nije pripala Banovini Hrvatskoj, vodeci hrvatski politicari su to smatralisamo prvom fazom, provizornim rjesenjem, do potpunog zadovoljenja svih svojih ambicija. Kostice se poziva na autenticno svjedocenje novinara Sime Simica u knjizi "Pokrstavanje Srba za vreme Drugog svjetskog rata", pa kaze: "Tamo stoji da je dr Macek bio iznenadjen ponudom iz Beograda" za ustupke "i u tome vidi slabost partnera". Zbog toga je odmah postavio zahtjev za ukljucivanje BiH, jednog dijela Vojvodine i cijele Boke Kotorske u buducu Banovinu Hrvatsku. Politicko istupanje Vl.Maceka dobilo je najsiru potporu hrvatskog klera i ustasa. Tako je otpocela kampanja za hrvatsku teritoriju koju bi "Beograd" morao da prizna."

Takve pretenzije su bile ocigledne i iz cinjenice da su po osnivanju Banovine Hrvatske na hrvatske biskupske konferencije pozivani i backi i kotorski biskupi, ali ne i beogradski, barski i skopski. Zagrebacki nadbiskup Alojzije Stepinac je u februaru 1941.g. posjetio Boku Kotorsku i tamo izjavljivao da mu svaki bokeljski kamen mirise hrvatstvom. Kasnije, u toku Drugog svjetskog rata, cim je Italija kapitulirala, Pavelic se Njemcima obratio sa zahtjevom da se Boka pripoji njegovoj improvizovanoj drzavi, o cemu Hrvati nisu smjeli javno da govore dok je ta teritorija bila pod Musolinijevom okupacijom. "Ishod rata nije im isao na ruku. Boka je, istina, oduzeta Srbiji, ali nije data ni Hrvatskoj."

Za izvjesno vreme takve hrvatske pretenzije u Jugoslaviji su utihnule, ali su brizljivo njegovane u ustaskoj emigraciji. Laza Kostic je vise od dvadeset tekstova objavio u srpskoj emigrantskoj stampi zustro polemisuci sa hrvatskim falsifikatorima. Hrvatski autori sistematski izjednacuju katolicanstvo sa hrvatstvom, a najglasniji su bili Vlaho Rajic i Dominik Mandic. Tome su se prikljucivali Juraj Krnjevic i citava bulumenta politicara koji su se ranije legitimisali kao projugoslovenski. Krnjevicu je cak smetala izgradnja pruge Beograd-Bar jer je smatrao da to ugrozava hrvatske interese. "Ne samo da neodgovorni nadrinaucnici plediraju za hrvatstvo Boke, vec to cine i odgovorni hrvatski politicari, revindicirajuci je bez ikakvog zazora. Ne kazu cak na cemu baziraju te svoje "revindikacije", ne spominju nikakve "naslove" pretenzija na Boku; po staroj svojoj praksi, oni smatraju da je dosta da oni postave neki zahtjev i da je time svako "pravo" fundirano."

Hrvati ne priznaju sustinu ni smisao moralne, politicke i istorijske odgovornosti. Spremni su da beskrupulozno otimaju tudje, falsifikuju istorijske cinjenice, a ne prezaju ni od najgorih zlocina da postignu ono sto su njihovi ideolozi odredili kao nacionalni interes, a katolicka crkva blagoslovila kao prvorazredan vjerski zadatak. Kostic, reagujuci na hrvatske podlosti, smatra da se u brizi za opstanak Jugoslavije ne smije politikom stalnih ustupaka pristajati na slabljenje srpske pozicije i da "Srbima treba da otvori oci da imaju svoje more, divno, iskonsko srpsko more, bez koga ne mogu da opstanu." On na taj nacin definise i cilj svoje knjige kojom argumentovano, naucno, ubjedljivo dokazuje da je "Boka bila srpska i da je danas srpska i samo srpska. Time postaje suvisno odbacivati danas joj nametnuto crnogorstvo. Ako se kroz crnogorstvo afirmira srpski karakter Boke, onda ova knjiga nema nista protiv njega; ako se, pak, crnogorstvom negira srpstvo, kao sto danasnja praksa u komunistickoj Jugoslaviji to striktno sprovodi, onda ce argumenti izneti u knjizi jednako pogoditi (takvo neprirodno,lazno,bolesno,patolosko) "crnogorstvo" kao i hrvatstvo. Mimo srpstva, Boka ne zna i nece da zna za neku drugu naciju."


Istorijska retrospektiva Kotora

(nastavlja se)
+BE+CP+
Војвода
Војвода
 
Порука: 1229
Приступио: авг 2008

Re: SRPSKA BOKA KOTORSKA

Порука +BE+CP+ 10.2.2009. 0:47

Istorijska retrospektiva Kotora

Polazeci od Save Bjelanovica koji je posebno naglasavao kako je Stjepan Mitrov Ljubisa isticao da je "Boka bila srpskijeh Nemanjica i Balsica, poslije mletacka, nekad vise ili manje nezavisna;-i da se svojevoljno, po bilateralnom ugovoru, predala Austriji, dakle Hrvacka nikad", Kostic citira ruskog istoricara Apolona Aleksandrovica Majkova, koji je u svojoj "Istoriji srpskog naroda" u drugoj polovini 19.v. pisao: "Za dugo prije Nemanjica jezgro je Srbije bila Zeta, koja se u tjesnjem smislu zvase Dalmacija i Duklja. U Zeti je bila Srbija vlast... Zeta je bila njen najglavniji dio, koji je najvise mogao u drzavnim poslovima... Zeta bijase najvisi ugao Juzne Srbije... Zeta, iako bijase na moru, drzeci zaliv kotorski, gdje je pristaniste jedno izmedju najljepsih na svijetu, opet imase sto imaju zemlje koje nijesu na moru, jer u njoj, nad ravnicama koje joj narod hranise, te mogahu biti bez morske trgovine, vladahu planine koje je vezahu sa ostalom Srbijom. Od znacenja tezackog i trgovackog bijase u njoj preteznije drzavno koje imase za Srbiju. S toga, kad ostale oblasti otpadose od Srbije, ona bijase jednako s njom u vezi."

Najveci rumunski istoricar i jedan od najautoritativnijih balkanologa svih vremena, Nikola Jorga, u svojim sorbonskim predavanjima pocetkom XX v. rekao je i sljedece: "Izvori koji se odnose na prve vijekove srpske drzave, formirane pod uticajima koje sam pokusao da analiziram, na obalama Jadrana i koja je mnogo kasnije nasla u unutrasnjem predjelu Raske centar i kristalizacionu tacku. Organizacija srpska pocela je od strane Jadranskog mora, u Duklji, influencirana u svim odnosima zivotom latinskog zapada; ona se fiksirala i najzad konsolidovala u unutrasnjem predjelu Raske."

I hrvatski istoricar Ferdo Sisic, istrazujuci postanak geografskog pojma Dalmacije i politicko pitanje njenog sjedinjavanja sa Hrvatskom, pokazao je da ni Dubrovnik ni Kotor nisu pripadali Dalmaciji. On kaze: "Dok je Kotor vec u 11.vijeku pripao srpsko-dukljanskoj drzavi, Dubrovnik, koji nikad nije pripadao ni Hrvatskoj ni Srbiji, umio se uzdici do osobite oblasti." Dvor dukljanskog vladara Mihaila bio je u Kotoru, a taj primorski grad se sasvim pouzdano nalazio u drzavi Mihailovog oca Stefana Vojislava. I vizantijski izvori nedvosmisleno tu govore o srpskim krajevima, srpskim mjestima i srpskoj oblasti. "Vizantijici su zvali vladaoca na primorju najcesce hoton Serbon arhon, a to znaci knez Srba, ili prvak Srba ili nesto slicno. Boka je bila pod primorskim srpskim vladarima dok raski nisu stasali; poslje je bila pod njima."

U vreme Nemanjica Kotorom je upravljao knez Trifun, ali je centralna vlast velikog zupana Stefana Nemanje bila nesumnjiva, pa je isticana u svim zvanicnim aktima kotorske opcine. Nemanjin sin Vukan je od pape dobio titulu kralja Primorja. I srpska kraljevska titula je glasila: "Kralj sve srpske zemlje i pomorske." Po sacuvanim pisanim dokumentima kralj Milutin se nazivao gospodarem oblasti od Jadranskog zaliva do velikog Dunava. I titula arhiepiskopa srpskih i patrijaraha sadrzala je oznaku svih srpskih i pomorskih zemalja, koja se nije pod turskim ropstvom mijenjala. Kostic dalje navodi: "Kotor, a s njim i veci dio Boke, imali su tri konsolidovane periode: srpsku pod Nemanjicima, mletacku i austrijsku. Prva je trajala skorodva vijeka, druga skoro cetiri, treca vise od jednog. Prije prelaza u konsolidovane periode, Boka je mijenjala gospodara svake godine-dve."

Ilija Sindik je u svojoj studiji o srednjovjekovnom uredjenju Kotora dao sazet pregled kotorske istorije od kad se definitivno otrgao od vizantijske vlasti: "Pozitivno je da od 1186.Kotor pripada srednjovjekovnoj Srbiji, pod cijom je vlascu ostao sve do 1369.ili1370. Septembra 1369.g. car Uros naziva Kotor svojim gradom, medjutim u junu 1371.bio je Kotor pod vlascu ugarskog kralja. Kotor je izasao iz sklopa srpske drzave svojevoljno. Rasulo u Srbiji nakon smrti Dusanove osjecalo se u neposrednoj blizini Kotora. Narocito zabrinuti zbog pojave Balsica, koji su se otimali o njihov grad, Kotorani su trazili jakog zastitnika, i mislim da su ga nasli u Ljudevitu, kralju ugarskome. Godine 1378.Mlecani su zauzeli Kotor, ali su ga mirom u Torinu (1381.) opet vratili Ugarskoj... Kad su poslje smrti Ljudevita (1382.) nastala mutna vremena u Madjarskoj, Kotorani zatrazise zastitu bosanskog kralja Tvrtka. Tako u Kotoru pocinje 1385. bosanski period. Kotor je ostao pod Tvrtkovom vlascu do njegove smrti 1391. ... Poslje Tvrtkove smrti Kotor je bio potpuno samostalan sve do 1420., kada je dosao pod mletacku vlast. Ovo doba kotorske samostalnosti predstavlja vrlo veliku borbu protiv susjednih srpskih dinastija Balsica, Sandalja Hranica i Crnojevica; svi su se oni otimali za Kotor. Pored toga, politicke prilike su se, usljed prodiranja Turaka, izmijenile bile iz osnova, ne samo u Srbiji nego i na citavom Balkanskom poluotoku. Stoga su Kotorani trazili opet zastitu neke mocne drzave, ovoga puta izabrali su Veneciju (1420)."

Prije Srbije, Kotor je bio pod vlascu Vizantije. Dakle, nema ni pomena ni o kakvim Hrvatima. Njegovo prvobitno stanovnistvo je romansko, a onda su ga Srbi asimilovali. Sredinom XI v., Kotor se kao tipican srednjovjekovni grad, sa vlastitom autonomnom strukturom vlasti, stavio pod zastitu srpske drzave, postajuci njen dio i zadrzavsi unutrasnju autonomiju. Proucavajuci i sistematizujuci podatke Di Kanza, Slica, Dukljanina i Rafaelija, Josif Djelcic je krajem XIX v. u studiji na italijanskom jeziku taj prelomni istorijski momenat predstavio na sljedeci nacin: "Vizantijska vojska se jos jedanput sukobi sa srpskom falangom nedaleko od Kotora, ali to je bilo posljednji put: pobjeda koju su Srbi izneli, slavna u analima toga doba, baci pravu svjetlost o valjanosti srpske nacije. Toga dana dostojnog pamcenja (1043.) nadjose smrt 40 hiljada Vizantinaca, medju njima sedam vojskovodja. Tako bucan uspjeh podize ponos Srba. Kotorani, uvidjevsi da na taj nacin Carstvo stremi velikim koracima propasti, a da se moc susjednih Srba sve vise siri na njihov (vizantijski) racun i da postaje daleko opasnija (za Kotorane), pomislise da je glavna stvar izbjeci opasnost kapitulacije trzeci njihovu zastitu. I postigose je stvarno, produzujuci da se upravljaju sopstvenim zakonima, nezavisni od ma koga sranog uticaja i, sto je jos vaznije, ekzimirani (oslobodjeni) onih poreza i onih danaka koji su predstavljaki tezak teret najveceg dijela municipija. Istoricari, od Rafaila na ovamo, tvrde da je grad Kotor bio Srbima podcinjen i da su ga ovi smatrali kao podanika. Ali protekcija (zastita) nije u to vreme bila sinonim vlasti, niti je takav bio duh onog vremena da bi ga Srbi tako rzumjeli, kao sto su to poslje razumijevali Kromvel i Napoleon. Cinjenice mogu to da dokazu."

U svojoj obilnoj knjizi o turskom dijelu Evrope francuski geograf Ami Bue pisao je 1840.g.: "Vec u IX ili X v. je Kotor nezavisna republika. 1115.Djordje, kralj Srbije, poklanja mu Skolj, Lusticu, Krtole i ravnicu Grblja... Radoslav potvrdjuje 1250.g. te darove... Poslje toga republika prima u vise mahova od srpskog kralja Urosa i kraljice Jelene pola Gornjeg i Donjeg Grblja, Mirac, Dobrotu, Ledenice i Bijelu, kao i Krusevice do Fijumere. ...1361.potvrdi car Dusan ove darove... Tako je Kotor bio republika pod srpskim protektoratom i stanovnike sela je drzao kao svoje podanike. Imao je zakone i gradjanske i krivicne... Kad je Srbija 1368. podjeljena u cetiri oblasti nejednake snage, republika strese srpski protektorat i poveza se za Lajosa I madjarskog. Tada nastase i velike borbe i Boka spada cas tamo a cas ovamo: pod Madjarsku Bosnu, Balsu, dok Venecija ne zauze teritoriju, definitivno i zadrza do 1797."


Boka Kotorska u srpskim drzavama

(nastavlja se)
+BE+CP+
Војвода
Војвода
 
Порука: 1229
Приступио: авг 2008

Re: SRPSKA BOKA KOTORSKA

Порука +BE+CP+ 10.2.2009. 12:49

Boka Kotorska u srpskim drzavama

Sto se tice drugih bokeljskih gradova Francesko Madiraca je 1911.g.pisao za Risan: "U 9.v. potpada pod srpsku gospodu i u 14.v. predje pod drzavu Bosnu. - Godine 1451. ustupio ga je kralj Stefan Tomas Dubrovackoj republici. - 1539.zauzese ga Turci, 1648. Mlecani, koji razorise utvrdjenje, ali su ga morali poslje povratiti Turcima. - 1687. predje definitivno pod Mletke." U studiji "Boka i Zeta", objavljenoj u Glasniku Drustva srpske slovesnosti 1875.g. Nicifor Ducic, poznati istoricar i jedan od najumnijih Hercegovaca svog vremena, navodi kako su "Risan, Hercegnovi, Krivosije i izmedju njih sav prostor do mora, bili pod vlasascu travuniskih ili hercegovackih vladalaca, dok nijesu Turci 1484.osvojili Trebinje, Risan i Hercegnovi. Pa su tek kasnije i te dvije srpske varosi potpale pod mletacku vlast. Risan 1649, a Hercegnovi 1687, i to sto su Mlecici pomocu mjesnih i na vlastito crnogorskih Srba istjerali Turke iz Boke." Josif Djelcic je pisao i o Budvi: "Budva i Pastrovici obrzovahu, poput Kotora, dve autonomne zasebne opcine, ali malog prostora i ne toliko stare kao Kotor, a Budva ne uvjek ni apsolutno nezavisna... Budva je poslje pada Vizantijskog carstva potpala pod vlast Rasana, a zatim Srba... Perastani je predaju 1367.g. gospodarima Zete. Balsa je ustupa Veneciji 1398.

Francesko Madiraca je pisao i o Budvi: "Sigurno je da je Budvu posjetio srpski kralj Dusan, koji je tu, u crkvi svete Gospodje, ratificirao granice izmedju teritorija Kotora i Budve, koje su se sustizale u uvali Trasta... Dana 10.marta 1420.Venecija obeca Budvu Djordju i Ljesu Djurasevicu, zetskim baronima. Ali Djordje Brankovic zauze Boku Kotorsku i napravi ugovor sa Mlecima (11.decembra 1425.), prema kome Djuradj dobiva Budvu i tu utvrdjuje svoj boravak, mada za kratko vreme. Stefan, necak i nasljednik Sandaljev, podize se sa starim prohtjevima, ali ipak pristade na mir 23.avgusta 1443.- I tako Venecija, sa definitivnom okupacijom Budve, dovrsi osvajanje Boke Kotorske."

I Djelcic i Madiraci pisu da su Pastrovici bili pod direktnom zastitom srpskih kraljeva i despota od Stefana Nemanje do Stefana Crnojevica. A cak i kad je Kotor dosao u ruke Mletaka, arhimandrit Nicifor Ducic kaze da je "Grbalj i nakon toga ostao pod vascu ne samo Balsica nego i Crnojevica... Tek u drugoj polovini 15.v., od prilike 1456.g., ustupio ga Ivan Crnojevic Mlecicima za neku novcanu naknadu. Ostale primorske opcine izmedju Kotora, Grblja i Budve: Maine, Pobori i Brajici bile su pod vlascu kako zetskih vladalaca, tako i crnogorskih vladika jedanko do 1718. A tada su ustupljene Mletackoj republici... Najposlije dva manastira: Stanjevici i Pobori bili su vlastitost crnogorskih vladika do 1838.g."

U raspravi "Dusanovo zakonodavstvo", u Pastrovicima i Grblju, Ilija Sindik je pisao 1951.g.: "Grbalj je do 1307.bio u sklopu Nemanjicke drzave, a tada ga je kralj Milutin dao Kotoru. Godine 1420, zajedno sa Kotorom, dosao je Grbalj pod vlast mletacku. Poslje toga burnog 15.stoljeca, kada su bune u Grblju bile pracene privremenom okupacijom od strane Baosica i drugih srpskih velikasa iz kotorskog zaledja, Grbalj su godine 1497.zauzeli Turci i zadrzali ga 150 godina. 1647.je Grbalj opet potpao pod mletacku vlast, ali ne vise u sklopu Kotorske opcine, nego je bio neposredno potcinjen mletackim vlastima. 1702.Turci su bili okupirali Grbalj po drugi put, ali ovoga puta samo do 1715, kad je po treci put potcinjen Mlecima. Takvo je stanje ostalo do 1797."

Kako navodi Kostic, Sindik je na sljedeci nacin precizirao stanje Boke Kotorske u vreme mletacke i turske prevlasti: "Sjeverozapadni dio Boke (od Risna do Hercegnovog) drzali su Turci, sredisnji dio Boke sa Kotorom priznavao je mletacku vlast, Grbalj je bio u turskim rukama, a Budva i Pastrovici u mletackim dok su Bar i Primorje juzno od njega pripadali Turcima. Prema ovome, obala, dugacka nesto vise od 100 kilometara, bila je politicki isjeckana na pet odvojenih dijelova, od kojih su tri pripadala Turcima a dva Mlecanima."

U postnemanjickom periodu Tvrtko je dobio Kotor kao srpski kralj jer "je on kao takav postavio pretenziju na Kotor, samo kao takav smatrao da mu Kotor pripada." Inace, Konstantin Jiricek u svojoj "Istoriji Srba" posebno naglasava: "Bosanski su vladari nosili srpsku kraljevsku titulu sve do propasti kraljevske drzave." Cak i hrvatski istoricar Nikola Djoric, 1925.g., prosto jadikuje sto je srpski kralj Tvrtko Prvi bacio "svoj pohlepni pogled i na drugo znamenito primorsko pristaniste (pored Dubrovnika), na grad Kotor. Imajuci na umu da je ovo mjesto jos prije nekoliko godina bilo najljepsi biser u kruni njegovih predsasnika i najznatnije pomorsko trziste u drzavi Nemanjica, a postavsi i glavnom zadacom sva prava srpskih vladara, kao sto sam kaze: "Padsaja se vzdignuti a razorsaja se ukrepiti", dade se zivo na to da ozivotvori svoje snove i grad Kotor da pritegne pod svoju vlast."

Djorica jos vise boli sto je sacuvan originalni dokument u kome Tvrtko kaze da je Kotor grad njegovih predaka, dakle ranijih srpskih vladara, a da ga je dobio za vjecna vremena, zahvaljujuci svojoj sestri koja je postala ugarska kraljica. "Kotor je prije bio srpski, i sad ima da bude srpski", rezonovao je Tvrtko. "Srpski ce biti preko njega i kroz njega."- Na strani 15. istog djela, Djoric navodi jedan nesto raniji akt Dubrovnika kojim Dubrovcani mole madjarskog kralja Lajosa "da se zauzme za njih kod kralja srpskog (Tvrtka) da zabrani uvoz hrane u Kotor." Poput Tvrtka, i Balsici su se pozivali na srpske vladare prethodnike i ponosili srodnickim vezama sa Nemanjicima. "Djuradj Stratimirovic Balsic godine 1386. istice kako ga je blagodat Bozja uzvisila u rodu njegovom "molitvama i moljenijem svetih mojih praroditelja, Simeona, Nemanje, prvoga mirotvorca srpskoga, i svetitelja Save."

Despot Stefan Lazarevic, cim se oslobodio turske prevlasti nakon bitke kod Angore u kojoj je turski sultan porazen i zarobljen, a on kao njegov vazal i saveznik stekao mogucnost da se osamostali, nastoji da se vrati na Jadransko more i u cijelosti obnovi srpsku drzavu. "Balsa je odredio za svoga nasljednika despota Stefana Lazarevica i ovaj je poslao vojsku da njegovu zemlju uzme u posjed. Mlecani su se oduprli, ali su ipak bili prinudjeni da veliki dio danasnje Boke prdaju despotu (na osnovu ugovora o miru iz 1423. i 1426.)" O tome govori Konstantin Jiricek: "Srbi zadrzase Drivast, Bar i Budvu... Srbima je pripala juzna strana Bokokotorskog zaliva s krajevima Lustica i Bogdasici, kao i Zupa Sv.Mihaila. Nu, zupa Grbalj, kao oblast Kotora, bila je vracena Mlecicima. Srbija je, dakle, opet stekla komad Primorja od kotorskog zaliva do Bojane, koje su jedino prekidale male oblasti Pastrovica i grada Ulcinja."

I despot Djuradj Brankovic, cija je zvanicna titula glasila "Gospodar Srbljem i Pomorju i Podunaviju", ratovao je sa Mlecanima da bi sacuvao srpsko more. Kako dalje navodi Jiricek, "ratovanje sa Mlecicima trajalo je, medjutim, neprestano. Djurdjeva vojska, pod zapovjednistvom vojvode Altamana, pustosila je kuce i vinograde sve do ispod kotorskih ulaza u grad. Uz srpsku vojsku bili su jos i Crnojevici, Pastrovici, stanovnici grbaljske zupe i seljaci iz okoline Kotora... Despotovi zastupnici u Primorju kod Lustice, preko puta od Novoga, bili su Vuk Biomuzevic i zetski srpski mitropolit." I kad je prvi put palo Smederevo pod Turke, Novo brdo i Zetsko primorje su nastavili da odoljevaju turskoj sili, i to kao sastavni dijelovi Despotovine.

Po padu srpske drzave u tursko ropstvo, palo je i srpsko primorje, a Boka je oslobodjena tek na kraju Prvog svjetskog rata. "1918.g. dolazi u Boku srpska vojska, koja je docekivana neopisanim odusevljenjem. Poslje ravno pet vijekova Boka postaje ponovo srpska, ja ne znam Srbina Bokelja koji je bio za Jugoslaviju."


Promjene etnicke strukture stanovnistva

-nastavlja se-
+BE+CP+
Војвода
Војвода
 
Порука: 1229
Приступио: авг 2008

Re: SRPSKA BOKA KOTORSKA

Порука +BE+CP+ 11.2.2009. 0:03

Promjene etnicke strukture stanovnistva

Srbi su, kako to navodi najpoznatiji bokeljski istoricar Josif Djelcic, u Boku dosli 638.g. Do tada su tu zivjeli romanizovani prastanovnici Balkana koji su postepeno asimilovani medju Srbima. Shodno najrelevantnijim istoriografskim podacima iz djela Konstantina Porfirogenita, iz njegovog fundamentalnog djela "O upravljanju carstvom", "za jadransku obalu i njeno prvo zaledje, on je vise nago jasan: na sjeveru, do Cetine, naselili su se Hrvati, a na jugu od Cetine, Srbi. Ali ta srpska plemena nisu bila sasvim iste denominacije: cetiri grupe se tu distingviraju: Neretljani, Zahumci, Trebinjani i Dukljani." O tome je pisao i jedan od najznacajnijih hrvatskih naucnika Tomislav Maretic u knjizi "Sloveni u davnini", objavljenoj Zagrebu 1889.g. u izdanju Matice hravtske": "Porfirogenit o Zahumljanima, Trebinjanima (s Konavljanima) i Neretljanima izrijekom vreli da su srbske narodnosti, o Dukljanima ne veli (valjda je zaboravio zabiljeziti ili nije znao) nista koje su narodnosti, da li hrvatske ili srpske. Ali, ako pomislimo da su Dukljani najjuzniji od ova cetiri plemena i da su pravi Hrvati dosezali do rijeke Cetine, onda ce nam biti veoma vjerovatno da su i Dukljani bili iste narodnosti koje i Srbi."

Kaspar Cajs, koga Kostic smatra jednim od najvecih njemackih lingvista prve polovine 19.vijeka, stampao je 1837.g. knjigu "Njemci i susjedni narodi", u kojoj, izmedju ostalog, pise: "Srbi su zauzeli veoma znatan prostor: oni su se rasirili od mezijskih Slovena (Bugara) na zapad sve do Hrvata, a na juznoj strani ovih (Hrvata) zauzeli preko planina jos i dug komad Primorskog pojasa. Srbima je pripadala i ona Slovena zemlja koja je po imenu rijeke Bosine nazvana Bosna (citira doslovce na helenskom Porfirogenita). Da su Sloveni primorskog pojasa juzno do Cetine bili Srbi, koji su sa sjevera dosli za vreme cara Iraklija, Konstantin ponavlja vise puta, i to Paganci, koji se i Neretljani zovu, nastanjeni oko rijeke Neretve, Zahumljani oko Dubrovnika (Konstantin ih zove Zahumski Srbi: Zahlumoi Serbloi), Travunjani, Konavljani, Dukljani, stanovnici Travunije, Konavala, Duklje sve do predjela gdje danas Crnogorci predstavljaju krajnji slovenski narod prema Arbanasima. Da su tu Srbi sjedili, culi su i Franci." I austrijski istoricar Vilhelm Tomasek u jednoj raspravi iz 1886.g.kaze: "Isklavonija, Slavonija, zvala se tada obala Boke do Ulcinja, nastanjena uglavnom Srbima."

Svi istoricari, koji su u naucnom smislu nesto znacili, smatrali su da je bokeljsko stanovnistvo od VII v. pretezno srpsko, ali se razlikuju samo u procjeni da li je u Kotoru i dalje dominirao neslovenski element, koji su Srbi zatekli dolazeci na Balkan. O jasnom razgranicenju Srba i Hrvata u vreme dolaska na Balkanski poluotok pise i Josif Djelic: "Heraklije, nemocan da sam obuzda Avare, uputi Hrvate i Srbe na Dalmaciju; ovi, postavsi pobjednici, podjelise je. Srbi zauzese Dalmaciju Ultramontanu (s one strane brda), koja se poslje nazivala Raska i Bosna, i Gornju Meziju, koja se po njima naziva Srbija. U podjeli cismontane Dalmacije (s one strane gora), juzni dio dopade Srbe i bi podjeljen u cetiri zupanije: Narona (Paganija), koja se prostirala od Neretve do Cetine; Zahumlje od teritorije Dubrovnika do Neretve; Duklja od Draca do Kotora; Travunija od Kotora do Dubrovnika i prema brdskim predjelima."

Njemacki naucnik i jezuitski teolog Ratinger 1898.g. je izasao sa tvrdnjom da su Srbi prvobitno bili katolicke vjere, da je Kotor naseljavalo srpsko stanovnistvo jer taj grad nije mogao da placa tribut srpskim vladarima kao gradovi sa nesumnjivo staroromanskim stanovnistvom, a takodje navodi rijeku Cetinu kao liniju striktnog srpsko-hrvatskog razgranicenja i prihvaca regionalizaciju srpskih pomorskih oblasti prema prethodnim naucnicima, s tim sto cijelu oblast naziva Srpska Dalmacija.

Zateceni Romani u srpskim primorskim gradovima bili su malobrojni i postepeno su asimilovani u veliku srpsku etnicku masu, ali su prvih decenija i vijekova imali izrazenu socijalnu prevagu a i u mnogo duzem vremenskom periodu ostvarivali su presudan uticaj svojom drzavno-pravnom tradicijom. Istoricar Ilija Sindik je, proucavajuci cijeli kotorski distrikt dosao do podataka da su "sredinom XV v. Romani u Kotoru sacinjavali samo jednu devetinu stanovnistva, i to, ako se pretpostavi da su sto vlasteoskoh porodica, koliko ih je tada zivjelo u Kotoru, sve bile cisto romanskog porijekla."Kako navodi Jiricek, "ekspanzija gorstaka kretala se u ranijem srednjem vijeku najvise prema jadranskoj obali, a od XI v. vise na istok, dok najzad nisu veliki uspjesi prema Helenima izazvali novu struju u pravcu juga. Ovaj razvoj zastupljen je bio od 1371. turskim osvajackim pohodima. Poslje toga zapocinje odstupanje stanovnistva na sjever i zapad, na Dunav i Jadransko more."



-nastavlja se-
+BE+CP+
Војвода
Војвода
 
Порука: 1229
Приступио: авг 2008

Re: SRPSKA BOKA KOTORSKA

Порука +BE+CP+ 11.2.2009. 16:06

U nekoliko navrata primorski gradovi su razarani zemljotresima, a epidemije kuge su izazivale pravi pomor njihovog stanovnistva. Priliv svejze krvi uvjek je poticao iz njihovog srpskog okruzenja, tako da se promjene etnicke strukture stanovnistva vrsila jednim dugotrajnim i neizbjeznim procesom. Neke elemente tog procesa detajno izlaze Konstantin Jiricek: "Pod pritiskom mnogih tereta i duznosti, ljudi su se iseljavali na zapad u dalmatinske gradove, gdje su nove doseljenike primali rado. Na dubrovackom zemljistu niko nije placao porez. U Kotoru je bio duzan novi varoski stanovnik samo upisati se kod notara. Seljaci su se slobodno mogli nastaniti u grad, i niko nije imao pravo da iz grada odvede u neko selo varoske oblasti. U 14.v.zivjeli su u Kotoru doseljenici iz Brskova, Podgorice itd. U okolnim selima pominje se oko 1330.npr.neki naseljenik iz Gacka... Odlazak u primorske gradove pojacan je bio i tim, sto je mlad svijet oba pola privremeno zivjeo u ovim varosima kao posluga... U Kotoru su sluskinje bile najvise iz planine sadasnje Crne Gore... Slicno (kao u Dubrovniku) bili su uredjeni esnafi u Kotoru. U oba grada pominju se mnogi segrti u XIV v. iz susjednih zemalja.U Kotoru su mladi Sloveni kod zlatara i obucara... U primorskim gradovima zivjeli su i mnogi strani majstori, preko kojih se tamosnji svijet poznao sa zanatstvom dalekih zemalja." Turski istoricar i geograf Hadzi Halfa (Catib Celebija) zabiljezio je 1650.g. da su stanovnici Podgorice, Skadra i Kotora bili Srbi i Arbanasi.

Komentarisuci Jiricekove navode, Lazo Kostic zakljucuje: "Nijednom rjecju ne spominje ni Jiricek bar pojedinog Hrvata na Srpskom primorju; bilo ih je od svakuda, ali ne iz Hrvatske. Na selima su dominantan elemenat sacinjavali Srbi, u dva grada Romani, ali sa stalnim prirastajem i primjesama Srba. Pri tome se vrsi jedan neminovan proces asimiliranja, apsorbovanja. U selima je to vrseno brzo i lako: Sloveni (Srbi) navalili su neobuzdano, sa elementarnom silom, kao bujica, i koga su postedjeli, toga su pretopili. U gradovima bilo je mnogo drugacije: romanski elemenat nije se dao lako istisnuti a jos manje pretopiti; njega su spasavala tehnicka sredstva (narocito ladje), novac (bogatstvo), kultura i vlast." Kako je pisao Cedomilj Miljatovic u studiji o Balsicima, "na samom Primorju... po gradovima kakvi su bili Bar, Ulcinj i Budva... stanovnici su bili vecinom Latinjani, nesto potomci starih rimskih kolonija, nesto doseljenici iz Italije."

Postepeno je broj Srba u gradovima sve vise rastao, pa Jovan Koleti, 1817.g., u knjizi "Ilirikum sakrum" pise 'da je Budva bila puna Srba, po rodu doduse Slovena, ali pristalica dogmata i obreda grckoga, koji se takodje naziva i raskim (srpskim)." Jiricek navodi sljedece podatke o predsrpskom stanovnistvu primorskih gradova: "Sasvim razliciti od ovih romanskih planinskih pastira bili su romanski varosani varosani u Primorju na Adriji, najvise zanatlije, trgovci, ribari i pomorci, nazvani Romani ili Latini, srpski jos i Vlasi. U Kotoru i u Dubrovniku nadvladavao je od kraja Srednjeg vjeka srpski govor, i to zbog izumiranja starih varoskih porodica i prijema mnogobrojnih novih, zbog teritorijalnog povecanja i jakog trgovackog saobracaja sa unutrasnjoscu. U sjevernoj Dalmaciji, pak, za vlade Republike Sv.Marka, potisnulo je mletacko narjecje stari romanski dijalekt, ciji su se posljednji tragovi izgubili na otoku Krkusu u 19.v."

Srbin katolik, bokeljski istoricar i srpski akademik Ilija Sindik je jos precizniji u opisivanju ovog procesa, kao i Jovan Vukmanovic i Petar Serovic. O tome pise i Jovan Cvijic u knjizi: "Balkansko poluostrvo i juznoslovenske zemlje. Osnovi antropografije": "U Boki su se u turska vremena i kasnije u takvoj masi naselili Hercegovci i Crnogorci da su potpuno asimilovali staro zetsko stanovnistvo, mnoge Arbanase i, istina rijetko, mletacko stanovnistvo po gradovima." Tome i Kostic dodaje sljedeci podatak: "Mora se priznati da mletacke vlasti nisu pravile skoro nikakvu smetnju doseljavanju novog srpskog elementa u Boku. One su time jacale svoju privrednu snagu i povecavale broj svojih podanika." Savo Nakicenovic i Jovan Erdeljanovic su takve tvrdnje potkrepili i veoma ubjedljivm brojnim podacima, a sam Cvijic nedvosmisleno tvrdi da je Boka cisto srpska oblast.

I doseljenici iz Albanije su cisto srpskog porijekla, pravoslavci koji imaju krsnu slavu i govore srpski sa izvjesnim arbanaskim akcentom. Vrseci antropogeografska i etnoloska istrazivanja Pastrovica, Jovan Vukmanovic istice: "Mnogi starosjedilacki rodovi su se konacno iselili u raznim pravcima, a na njihovim mjestima su dosli doseljenici vecinom porijeklom iz Stare Srbije, koji su raznijeli srpsku tradiciju i u novoj Srbiji ojacali nacionalnu svijest." Kostic ga dopunjava sljedecim rijecima: "Srpstvo migracijama nije gubilo od svog sastava. Srbi su dolazili Srbima." Od svih dijelova Boke, Grbalj je bio "najveca, najcistija i najkompaktnija srpska opcina... Grbalj je kroz istoriju bio najbuntovniji, najpravoslavniji i najsrpskiji."

U vreme austrougarske okupacije u Boku dolazi izvjestan broj stranaca raznih nacionalnosti, a naseljava se i nesto isluzenih oficira i podoficira. Kako su mahom bili katolicka vjeroispovjesti, jedino je kod njih, pod uticajem rimokatolickog klera, bio moguc proces vjestackog pohrvacenja. Ali, posto kod popisa stanovnistva nije bilo oznacavanje etnicke pripadnosti nego samo govornog jezika, sacuvani su sluzbeni podaci da su ti naseljenici naveli da im je maternji jezik njemacki, ceski, slovacki, poljski, ukrajinski, slovenacki, italijanski, rumunski. Uglavnom je rijec o vojnim licima i austrijskim drzavljanima. Poslje Prvog svjetskog rata niko od njih nije proteran iz Boke, ali su vremenom oni ili njihovi potomci, "skoro bez izuzetka, postali Hrvati."

(Licno sam pricao sa jednim starijim covjekom u Perastu 1997.g., kaze da je Hrvat, i da ima krsnu slavu sv.Djordja. Na moje pitanje kako je to moguce, objasnio je da su oni nekada bili Crnogorci, pa su bjezeci od krvne osvete pobjegli u primorska mjesta, gdje bi se krstili u katolickoj crkvi, promjenili identitet, i tako bili zasticeni od osvete. Dakle neki od ovih "Hrvata" su bili pravoslavni Srbi, pa jos dan danas imaju spomen o svojoj krsnoj slavi. Neki Srbi su tu od doseljavanja bili katolici, zajedno sa starosjediocima Latinima (npr. Stefan Nemanja je prvo bio po rodjenju katolik), a vidimo da su stranci katolici, takodjer dio koji cini danasnje "Hrvate" Boke. Inace od Hrvata u Boki nema nikada kroz istoriju ni pomena, oni su tu vjestacka politicka tvorevina Vatikana, ciji je moto u skorije vreme postao: sve katolike proglasiti Hrvatima!)



Vjersko pitanje

-nastavlja se-
+BE+CP+
Војвода
Војвода
 
Порука: 1229
Приступио: авг 2008

Re: SRPSKA BOKA KOTORSKA

Порука +BE+CP+ 12.2.2009. 1:50

Vjersko pitanje

U nauci skoro niko ne osporava da je srpsko stanovnistvo Boke, a i ostalih primorskih krajeva, sve do Svetog Save bilo katolicko. Mlecanin Marino Torozelo, kao savremenik Stefana Decanskog, napisao je knjigu "Istorija Romanske drzave" i u njoj izneo podatke o kralju Srbije koji "drzi pod svojom vlascu primorje Jadranskog zaliva koje se prostire do oko 250 milja, i cije je stanovnistvo potcinjeno Rimskoj crkvi; ali svi drugi narodi na kontinentu koji se jos cvrsce drze uz pomenutog kralja sljeduju sektu i obred grcki." I zagrebacki srpski mitropolit Damaskin Grdanicki u svojoj doktorskoj disertaciji, koju je 1924.g. odbranio na Firburskom univerzitetu u Svicarskoj, pisao je: "Stanovnistvo juznog primorja Nemanjine drzave produzilo je da obavlja latinski obred... Srpske juzne pokrajine su stvarno zavisile od Rima."

Kostic ukazuje da je takvo stanje veoma kratko trajalo jer je do definitivnog hriscanskog raskola doslo tek polovinom XI v., a pocetkom XIII v. dobija Sveti Sava priznanje autokefalnosti Srpske pravoslavne crkve i osniva jednu od prvih eparhija na Prevlaci u Boki. Tada se sve ono sto je srpski osjecalo vratilo materi crkvi, a srpski je osjecala vecina Boke, uglavnom seoska. Onda se kanda odmah opredjelila za pravoslavlje i ostala mu vjerna do dana danasnjeg. Katolicizam Kotora bio je ogranicen na grad i najblizu okolinu. Svuda vec u malo daljoj okolini bili su pravoslavni. To dokazuje i jedno papsko pismo od novembra 1367. On pise u isti mah Dubrovcanima, Zadranima, Napuljicima i Dracanima i upozorava ih na prekoran polozaj kotorskih katolika. Preporucuje im "eparhiju kotorskog episkopa, koja nesigurno lezi usred jeretickoh Srba i Arbanasa."

Miodrag Purkovic je, 1934.g., u Pozarevcu objavio istorijsku studiju "Avinjonske pape i srpske zemlje", na osnovu cijih podataka Kostic zakljucuje da je srpsko katolicko stanovnistvo bilo privrzeno svojoj drzavi uprkos cinjenici da su u tom vremenu srpski vladari bili u veoma losim odnosima sa papom. "Kotorani su bili najvecim djelom katolici i to dobri katolici. No ipak, u koliziji interesa srpske drzave i katolicke crkve, oni su mahom davali prednost drzavi i kralju svom srpskom. Oni su bili ponekad i u rezistenciji prema samoj Kuriji, pa i u sukobu sa njom. Zabiljezeno je kako su se Kotorani opirali da prime za episkopa Serdja Bolicu jer je imenovanje bilo protivno statutima grada Kotora. Oni su apelirali na kralja Stefana Decanskog (to je bilo 1328.), kome su uputili i brata episkopovog, poznatog vlastelina Marina, radi kazne. Papa je tada ekskomunicirao i anatemisao Kotor. No Kotor nije popustio. Tako je premjsteni episkop u Pulju zamolio Papu da Kotor oslobodi prokletstva jer mu i on prasta... Ni sami katolicki izvori ne spominju da su se Kotorani imali pokolebati usljed ekskomunikacije. Oni su smatrali odanost svojoj drzavi i poslusnost svojim zakonima vaznijim od pripadnosti vjeri i lojalnosti Papi."

I u svim drugim srpskim primorskim gradovima bila je slicna situacija i antirimsko raspolozenje. "Tako npr., culi su se u Baru, u maju 1247.g., ovi uzvici: "Sta je papa? Gospodin nas kralj Uros je nama papa." A u doba njegove uprave nad barskom nadbiskupijom kralj Uros je izjavljivao da "gospodin papa i rimska crkva nemaju nikakve vlasti u njegovom kraljevstvu". Kraljev brat, bivsi kralj Vladislav, koji je tada upravljao Zetom i Trebinjem, govorio je "ruzne i necuvene rijeci", nazivajuci psima papu i sve kardinale redom."

Tek u vreme mletacke uprave doslo je do intenzifikovanja i sistematskog provodjenja agresivnog katolickog prozelitizma, koji je postajao sve bezobzirnji i podmukliji: "Od krajeva uze Boke, koji su bili stalno pod Mlecima, samo poluotok Lustica (opcine Krtoli i Lustica) nisu podlegle tom prozelitizmu, kao ni Pastrovici u Ivanbegovini. Inace svi predjeli u neposrednoj okolini Kotora i s obe strane Vrmca jos u pocetku su preobraceni u katolicizam. U prvom redu Dobrota sa Perastom (vec Orahovac medju njima nije preobracen jer je bio pod Turcima), zatim Prcanj i Stoliv, Muo i Skaljari, Lastva i Tivat sa gornjim selima Bogdasici i Mrcevac. Vise je nego sigurno da su sve stare porodice u tim prdjelima bile pravoslavne. Ali predjeli pod Turcima nisu uopce ni natrunjeni bili katolicizmom, tako da je ponovo sjedinjena Boka imala opet sasvim nadmocno pravoslavno obiljezje." Da bi brojcano smanjili srpsko stanovnistvo, Mlecani su brojne srpske pravoslavne porodice organizovano useljavali u druge dijelove svoje drzave, pa Jovan Radonic u studiji "Rimska kurija i juznoslovenske zemlje od XVI do XIX v." navodi podatke o naredbi mletacke vlade od 29.maja 1671.g. da se veci broj Srba preseli u Istru.

Pa ipak, katolicenje je vrlo tesko provodjeno, tako da su sacuvana mnoga pisma katolickih svestenika koji se zale na stalno jacanje pravoslavnog i smanjivanje katolickog stanovnistva u srpskom primorju. Brojcani odnos pred samu austrijsku okupaciju ukazivao je na cinjenicu da u Boki zivi dve trecine pravoslavaca i jedna trecina katolika. Vuk Karadzic je 1836.g. pisao: "U cijeloj Boki ima oko 33 hiljade dusa, sve pravijeh Srba kakvi igdje biti mogu; jedna cetvrt od ovoga bice zakona rimskoga, a ostalo je sve grckoga." Slicne podatke daje i Sima Matavulj, mada austrijske statistike, koje su vjerovatno relevantnije jer pocivaju na periodicnim popisima stanovnistva uglavnom govore o odnosu dva naprema jedan u korist pravoslavnih. Medjutim,, uvjek se i vojni faktor tu mora uzeti u obzir jer je Boka kao najveca austrougarska pomorska baza u svakom trenutku imala 10-20% stanovnistva oficira, podoficira i vojnika.

Boka je prepuna srpskih pravoslavnih hramova. Sacuvan je izvjestaj kotorskog providura iz 1768.g. koji se zali na crkvu Svetog Luke u Kotoru u kojoj se sluzba vrsila na srpskom jeziku, pa kaze: "Cetiri su tutora recene srpske crkve: dva iz grada a dva iz Grblja... Zbog potrebe crkva saziva i srpski zbor obicno u ovoj crkvi bez prijave i dozvole starije vlasti." Kako prepricava Lazo Kostic, "providur moli da se to ubuduce osujecava, jer ti zborovi mogu remetiti javni mir, stanovnistvo je "buntovnicko i najveci neprijatelj zakona latinskog." Njemacki putopisac Kol svjedoci o pravoslavnim manastirima u Boki kao cuvarima tradicije i uspomena na Stefana Nemanju i druge znamenite srpske careve i kraljeve. On govori i o nadgrobnom kamenu oko manastira i crkava, na kome su grbovi citavog niza odlicnih srpskih porodica i knezova.

Dok su u katolickim crkvama prisutna samo romanska, odnosno latinska obiljezja, "srpske bogosluzbene knjige koje su sacuvane u jos ponekoj pravoslavnoj crkvi Boke, potvrdjuju njihov iskonski srpski karakter. Narocito u manastiru Savini, koji ima i poznato Savinsko zakonopravilo (nomokanon,krmcija), kojoj se dive naucnici, i u Crkvi Pokorva Bogorodice u Bijeloj. Ima i dosta Srbulja (bogosluzbene knjige sa troparima srpskim svetiteljima)... Cak i na knjigama strane provenijencije, ruskim npr., "nalaze se mnogi srpski zapisi." I svi svestenici su bili Srbi. Nicifor Ducic o tome 1894.g. pise u svojoj "Istoriji Srpske pravoslavne Crkve" kako se "Zetska episkopija, poznije mitropolija, odrzala sa svojom srpskom jerarhijom neprekidno od svoga postanka 1219., tj. od Save Srpskog do nasih dana, sto je jedini primjer u srpskoj pravoslavnoj crkvenoj istoriji." Kostic tome dodaje: "Nikad na vladicanskoj stolici Zete nije stupio jedan stranac, najmanje Fanariot (tj.Helen-Grk; Fanar je dio Carigrada gdje je konstantinopoljska patrijarsija). Srpsko je bilo ne samo mirsko svestenstvo vec i kaludjeri, od najmanjeg do najveceg. Svi su to bili domaci sinovi; svi, sa minimalnim izuzecima, Bokelji, a Srbi bez izuzetka. I protopopi, i igumani, i arhimandriti. Svestenici su bili, kao i drugdje u srpskom narodu, po pravilu iz istih porodica svestenickih dinastija, popovskih kuca."

Bozidar Petrinovic je u knjizi "Bogumili" 1867.g. pisao da su svi Srbi katolici u Boki Kotorskoj preobraceni iz pravoslavlja u 15.i 16.v. A Srbin katolik Djelcic hvali vjerski mir i toleranciju koji su vladali pod Nemanjicima. Kostic to pitanje rezimira: "Bez obzira na unutrasnjost Srbije, jedno se moze tvrditi sigurno: da na Srpskom primorju nije bilo za vreme Nemanjica pokusaja pravoslavnog prozelitizma, najmanje prinudjavanja primorskih katolika da prime pravoslavlje (a prije Nemanjica srpskog pravoslavlja nije ni bilo)." A pod mletackom vlascu pocela je dugotrajna, uporna i sistematska akcija pokatolicavanja.


Katolicki prozelitizam u vreme mletacke vlasti

-nastavlja se-
+BE+CP+
Војвода
Војвода
 
Порука: 1229
Приступио: авг 2008

Re: SRPSKA BOKA KOTORSKA

Порука +BE+CP+ 13.2.2009. 0:35

Katolicki prozelitizam u vreme mletacke vlasti

Kako pokazuje Jiricek, "kad su Srbi potisnuti bili sa Primorja, postadose Mlecici neprijatelji srpskog klira. Vec 1446. dobio je biskup kotorski nagradu da protera slovenske svestenike (preti skijava) i da ih zamjeni latinskim, samo pritom da postupa polako, na zgodan nacin, ali nikako odlucno i naglo." I drugim povodom u svojoj "Istoriji Srba" on iznosi slicne podatke: "pritisak na pravoslavne opaza se (ne samo u Dubrovniku), nego i u okolini Kotora. Jula 1446. pisala je Kotorska opcina u Mletke kako u njenoj oblasti ima srpskih svestenika, koji su protiv nase vjere i sizmatici. Mole stoga republiku da kotorski rektor i tamosnji biskup proteraju pravoslavne, pa da na njihova mjesta dovedu latinske svestenike. Mletacki senat je odlucio da se povjerljivo poruci rektoru kotorskom i biskupu kako pristaju da se sizmatici zamjene sa latinskim svestenicima, ali postepeno i veoma oprezno na nacin kako oni to najbolje budu nasli."

I mletacki duzd u svom dukau od 22.maja 1455.g. izrice pohvale kotorskom biskupu Bernardu koji je takvu cast zasluzio "vracajuci na stotine u katolicku vjeru sizmaticko i nevjerno ljudstvo, koje se obratilo i pokrstilo, i njegovim (biskupovim) sopstvenim rukama bilo krizmano, a najvise u mjestu Sv.Petra na Gradcu ispod Mrcevca kotorske dijeceze." Iz novembra 1453.g. sacuvano je pismo Stefana Crnojevica vlastima Mletacke republike u kome je trazena zastita srpskih crkvi od Kotora do Ljesa, pa je vlast upozorila kotorske i arbanaske rektore da se uzdrze od pakosti srpskim crkvama i svestenicima. Na drugom mjestu govori se kako su Pastrovici odbijali unijacenje pa ih Kongregacija za sirenje vjere (Inkvizicija) naziva oholim narodom srpske sekte kojim vlada crnogorski vladika.

Slicna zbivanja detaljno opisuje Jovan Radonic na osnovu proucavanja velikog broja dokumenata iz vatikanskih arhiva. "Rad na uniji Pastrovica nije napusten ni poslje neuspjesne akcije nabiskupa barskog Marina Bocija... Kongregacija je rad na uniji u Pastrovicima i Boki Kotorskoj povjerila sposobnom misionaru don Djordju Vuskovicu, kanoniku Svetojeronimskog zavoda. On je imao sporazumno da radi sa kotorskim biskupom Vicentijem Bucom... Pore Vuskovica djelovao je onda, od 1629, kao misionar i fra Serafin Misericic i on u sporazumu sa kotorskim biskupom. Fra Serafin radio je na uniji u Lustici, Ljesevicima i Krtolima. Isprva sa voljom i s prividnim uspjehom, ali je ubrzo oceo malaksavati u radu... Biskup Buca, medjutim, radio je svojski i predano da sprovede uniju kod pravoslavnih... On priznaje da sa unijom ne ide lako, ali ipak misli da se mogu postici izuzetni rezultati."

Nasuprot latentnoj agresivnosti katolickih crkvenih krugova (npr.arsenikom u hrani su potrovali pravoslavne monahe u manastiru na Ostrvu cveca, cije mosti i danas nakon toliko vijekova mirisu i mirotoce), mletacka vlast je vodila racuna da se direktno mnogo ne zamjeri pravoslavnim Srbima jer je na njihovo saveznistvo morala racunati u mnogobrojnim sudarima sa Turcima. Vatikanski arhivi prepuni su i zalbi bokokotorskih katolickih svestenika na mletackevlasti u periodima kad su one bile vrlo tolerantne prema pravoslavcima, kad su uz srpsku pomoc sirile venecijansku drzavu i povecavale broj srpskih gradjana u njoj. "U jednom promemoriju mletackom senatu pisao je nadbiskup Zmajevic 1722. kako Srbi svuda i "svom snagom napadaju katolicku vjeru, govoreci "prljavi Latini, prljava vjera." Cak je i Muhamed ima ljepse misljenje o latinskoj vjeri nego Srbi (?!), pa zar onda da se ne nazovu jereticima. Jos su zive zene u Boki koje mogu posvjedociti da su se, posavsi za Srbe, morale pokrstiti, i zar se to smije desavati u drzavi jednog principa poboznog i religioznog."

Kako navodi Radonic, "nadbiskup Vicentije Zmajevic pratio je s brigom snazenje pravoslavnih u Boki Kotorskoj. 23.avgusta 1723.pisao je on iz Zadra sekretaru Kongregacije, slikajuci zivo stanje katolika u Lustici i Krtolime...gdje su sizmatici s uspjehom bili potisnuti. Ali, u ratovima pred kraj 17.i na pocetku 18.v. naselili su ta mjesta mnogi pravoslavni iz gornjih krajeva i brojno nadjacali katolike, te groze njihovom vjecitom spasenju." Da je situacija u 18.v. bila slicna u cijeloj Dalmaciji pokazuje Nikodim Milas, citirajuci zadarskog katolickog nadbiskupa Matiju Karamana koji se, 1750.g., u opsirnom izvjestaju mletackim vlastima zali na srpski pravoslavni vjerski entuzijazam i duhovni razvoj koji ugrozava katolicke ambicije, pa na kraju preporucuje stroge mjere kako bi se provela vjerska konverzija Srba i obraca se Bogu "da nas oslobodi srpske opasnosti, da se ne bi nasi potomci vracali kao sizmatici u srpskoj Dalmaciji, nego kao katolici u mletackoj Dalmaciji."

Medjutim, dalmatinski mletacki providur prilicno objektivno izvjestava svoju visu vlast navodeci da sve ono sto su ucinili latinski biskupi od prije pola vijeka (tj. od pocetka 18.v.) da bi uveli u zivot svoju jurisdikciju prema grckim Srbima, nije sluzilo nicemu drugom nego da kod ovih umnozi nezadovoljstvo prema njima; pokazale se nekorisnom javne terminacije, nekorisnim cak i kazne zatvorom, vezivanje lancima i izgon iz zemlje, koje su praktikovali da bi se svetili za neposlusnosti i omalovazavanja pokazana prema biskupima. Ovima je bilo glavno da stite svoju svetu licnost i da odrze episkopska prava... Dalmatinski biskupi govore da bi bilo veliko djelo kad bi se cijela pokrajina ocistila od ovih grckih Srba, ili bar da se izbace njihovi kaludjeri, i da se zamjene sa ocima franciskancima (franjevcima)... a kao model takvog postupka navodi se primjer poljske i austrijske kuce. Ali ovaj predlog se ne moze smatrati drukcije nego kao plod apostolske revnosti koja nema nista zajednicko sa ljudskom mudroscu."

Mlecani su mnogo delikatnije i djelotvornije postupali nego nasrtljivi biskupi. Oni su konvertitima davali drzavnu sluzbu i privilegije, a u gladnim godinama isporukama hrane podsticali konverziju. Istina, bilo je zabranjeno podizanje novih pravoslavnih hramova uz samu morsku obalu, i organizovanje litija, van crkve. U nekim fazama i mletacki sluzbenici su nastupali brutalno kao i katolicki svestenici. "Razumije se da su u sikaniranjima prednjacili novi konvertiti: poturice gore od Turcina!" Kostic to potkrepljuje opisnim tekstovima francuskog svestenika Pizanija, njemackih pisaca Gedliha i Stiglica, kao i francuskog naucnika Ami Buea."


Nepokolebljivo srpstvo Bokelja

-nastavlja se-
+BE+CP+
Војвода
Војвода
 
Порука: 1229
Приступио: авг 2008

Re: SRPSKA BOKA KOTORSKA

Порука +BE+CP+ 13.2.2009. 17:49

Nepokolebljivo srpstvo Bokelja

Citavom gomilom konkretnih primjera Kostic dokazuje da "u aktima Vatikana nijedan kraj gdje zive Srbi nije tako ostentivno oznacavan srpskim kao Boka Kotorska. Za oznaku vjere ne kaze se nikad pravoslavna, nekad samo sizmaticka ili grcka, a najcesce srpska ili srbijanska. Da se u Boki srpski disalo i srpski osjecalo vidi se iz svakog akta Vatikana. I da se zeli njihova desrbizacija, jdnako kao katolicenje, postaje evidentno svakome ko te akte cita." Tako on opsirno citira kotorskog plemica Marina Bolicu, pismo Urbana Cerija papi Inokentiju II, izvjestaj zadarskog nadbiskupa Matije Karamana, djelo Marka Antonija Pigafeta... Sve su to najvjerodostojniji istorijski dokumenti 16.,17. i 18.v.. U 19.v.takvih svjedocanstava ima jos vise. Njemacki putopisac Kol kaze da je juzna Dalmacija potpuno srpska, austrijski etnograf baron Cernig da su Bokelji Srbi, francuski publicista Zan Ubicini da je teritorija Boke Kotorske potpuno srpska, njemacki putopisac Paserz da je Boka predio grcko-katolickih Srba itd. Njemacki putopisac Hajnrih Noe, 1870.g., opisujuci Dalmaciju i Crnu Goru kaze da u Boki "odjekuju "najdivljiji tonovi srpskog ratnog poklika", svuda se zapazaju uspomene mrznje i boja, krvi i vatre, "herojskog ogorcenja Srba i rusilackog bijesa Osmanlija", iznad ove morske divljine leti ogromni orao, koji se, kao sto srpske pjesme pricaju o crnom gavranu, hrani ocima i utrobom palih boraca."

Italijanski knjizevnik Antonio Baldaci obrazlaze i opravdava austrijsku izgradnju utvrdjenja u Boki Kotorskoj, "jer kad bi ruska flota usla u Boku, okolne srpske oblasti Hercegovine, Crne Gore i samih Bokelja, koji su toliko naklonjeni Crnogorcima, ujedinili bi se lako sa zajednickom i mocnom majkom Srba." Francuski putopisac Pjer Mark 1912.u Parizu je objavio knjigu "Putovanje po Dalmaciji, Bosni i Hercegovini i Crnoj Gori" i u njoj naveo: "Ovi Sloveni Boke, ovi Srbi, ostali su vise Srbi nego igdje drugo; to je osobeno stanovnistvo koje vise drzi do Crnogoraca nego Dalmatinaca." I francuski biograf Emil Oman pisao je 1915.g. da je cjelokupno stanovnistvo Boke srpsko. Kako zakljucuje Kostic, "jasna je stvar da ne bi stranci u tudjini Bokelje nazivali Srbima da se nisu oni sami tako oznacavali."

Bokelji su uvjek sebe smatrali Srbima i tako se deklarisali u privatnom zivotu i u svim zvanicnim aktima. Kostic se i tu poziva na impozantan broj istorijskih dokumenata, prvenstveno iz mletackih arhiva, koji obuhvacaju vijekove srpskog bitisanja na tom prostoru. Iz svih tih izvora se vrlo jasno vidi "da se Bokelji nisu nikada odricali srpstva niti htjeli sa time ciniti neki kompromis." Svi naucnici i etnolozi su Srbima smatrali i pravoslavne i katolike. "Kod pravoslavnih je zaista bila jako razvijena nacionalna svijest, dok kod katolika nije bilo ni pomena, ni trunke hrvatske svijesti. Nije je bilo tada ni u Dalmaciji, a kamoli u Boki." Vojvodjanski Srbin Arsa Pajevic je krajem proslog (19.) stoljeca opisivao svoje putovanje po Boki pa istakao: "Erceg Novi vazda bese celenka kojom se Bokelji tako rado ponose, jer ovdje se radjahu pravi srpski sokolovi, koji svoje poreklo potezahu jos iz vremena stare srpske slave i vojvodstva Sv.Save u ovom kraju." I Jovan Cvijic je pisao: "Bokelji su visoko razvijene nacionalne svesti, koja je ojacana bogatstvom srpskih istorijskih tradicija." Crnogorski kralj Nikola je u ogromnom broju svojih pjesama, izjava i tekstova naglasavao veoma izrazeno srpstvo Boke i Bokelja.

Na osnovu tako detaljne analize i brojnih argumenata Kostic konstatuje osnovni zakljucak: "Nisu samo pravoslavni Srbi u Boki bili uvjek svjesni svoje narodnosti i duhovne pripadnosti srpstvu, vec je to donekle bio slucaj i sa katolicima starincima Boke. Prije Prvog svjetskog rata veliki dio elite katolicke u Boki osjecao se i opredjeljivao kao Srbin. Narocito je prednjacila u tome akademska omladina. Izgledalo je da ce pokret biti sveopci, da ce svi katolici Boke uvidjeti i priznati da su Srbi...(jer kod njih je narodnost bila zanemarena-zbog vjekovne dominacije rimokatolicizma) Zahvaljujuci dekretiranom jugoslovenstvu prve Jugoslavije i jos zesce dekretiranom crnogorstvu druge Jugoslavije nastala je pometnja, pri kojoj smo smjesta izgubili Srbe katolike (sa nesto malo izuzetaka)."

U proslom stoljecu (sada vec pretproslom), zadojeni srpskim nacionalizmom, Bokelji su tri puta dizali ustanak protiv austrijske vlasti. Npr. kad bi prosao crnogorski knjaz, odn. kralj, on je bio odusevljeno docekivan i pozdravljan samo zato sto je bio Srbin i srpski vladalac... A kad je krajem proslog stoljeca (19.) posjetio Boku austrijski prestolonasljednik Franc Ferdinand on se sam zalio na neobicno hladan docek." Austrijski publicista Leopol fon Flumecki je ostavio krajnje upecatljivo svjedocanstvo politickih prilika 1908.g., opisujuci neprijatnosti austrijskog spijuna Nastica koga su Srbi prezirali i omrzli zbog njegovih ideoloskih i propagandnih podmetanja. (koliko li ih je samo danas takvih!)

Kako kaze Flumecki "dalmatinski Srbi su se jos jedanput, prilikom proputovanja Nastica, pokazali u svom pravom svjetlu kao pristase svakog pokreta koji ide za odcjepljenjem Dalmacije od Austrije. Nastic, koji je u svojoj brosuri "Finale" razotkrio revolucionarne tendencije srpske propagande koja iz Srbije proistice bio je na svom putu od Herceg Novoga do Mostara na mnogim stanicama predmet neopisivih insulta od strane stanovnistva podstaknutog velikosrpskim agitatorima: ono je u Nasticu vidjelo "spijuna" i "izdajnika". Koliko je mnogo morala da potkopa zemljiste velikosrpska propaganda, koja se vec vise od jedne decenije nekaznjivo i nesmetano provodi po Juznoj Dalmaciji, i koliko je ona morala da utice na nacin misljenja stanovnistva kad se ono identificira sa interesima srpske dinastije i revolucionarnog velikosrpskog pokreta u toj mjeri, da se onaj zigose kao spijun i izdajnik, koji je otkrio jedan dio revolucionarnih velikosrpskih smutnja."

Bokelji su austrijskoj vlasti prkosili i cestom upotrebom nacionalnih simbola. "Skoro svako mjesto je imalo srpsku citaonicu, srpsku zemljoradnicku zadrugu itd. Mnogi su imali srpska pjevacka drustva; najstarije u srpstvu jeste srpsko pjevacko drustvo "Jedinstvo". U vecem dijelu mijesta pred Prvi svjetski rat postojale su srpske sokolske druzine "Dusan Silni" (iz tih druzina je potekla pjesma: "Zovi samo zovi, svi ce sokolovi, za te zivot dati", a sada tu pjesmu koriste pohrvaceni Srbi kao "svoju"). Postojala je Srpska garda u Kotoru itd." Godisnjak Pomorskog muzeja u Kotoru, za 1953.g., opisuje streljanje pomorskog kapetana Milana Srzentica 1914.g. u tvrdjavi Spanjoli iznad Hercegnovog: "Na gubilistu je skinuo maramu sa zavezanih ociju i uzviknuo neposredno prije nego ga je plotun pokosio: Pucajte krvolici, zivjela Srbija!"

Kostic daje podatke i o situaciji u toku Drugog svjetskog rata, pa kaze: "I za vreme posljednjeg rata su se bokeljski Srbi vanredno drzali, i oni koji su ostali u Boki i oni van Boke. Niko od Srba nije nikad svoje srpstvo zatajivao. Narocito meni nije poznat ni jedan slucaj da je neki Bokelj zarobljen od Njemaca ili Italijana, kazao da nije Srbin da bi bio oslobodjen ropstva. To su cinili drugi, ali ne Srbi Bokelji. U samoj Boki bilo je i nacionalista i komunista; ovi prvi su bili daleko mnogobrojniji. Ali ni jedni ni drugi nisu se nikad ni u kakvoj prilici odricali od Srpstva, niti su trazili ma kakve drzavne formacije nezavisne od Srpstva... Poslje rata im je naturena jedna do tada nepoznata narodnost, ali je niko intimno i dobrovoljno ne prima."

Slicno je i u srpskoj emigraciji. Bokelji ne odustaju od srpskog nacionalizma i patriotizma. "Srbi Bokelji u emigraciji drze cistu i nefalsifikovanu srpsku liniju; ne samo da ih nema van te linije, vec ih jedva ima indiferentnih. Sve je to Srbin, vatra ziva! Zato ja nisam, srecom zapazio da je i jedan jedini ucestvovao u nekoj manifestaciji kojom bi se ogresio o Srpstvo. Naprotiv, u svakoj srpskoj manifestaciji cuju se, i vide se, i dejstvuju i rade. Malo je medju njima pecalbara, manje nego iz ijednog drugog kraja Srpstva. Neki su uspjeli da se podignu do vodecih polozaja srpske emigracije. Nijedan Bokelj nije promjenio vjeru u emigraciji; tj. ima katolika koji su postali pravoslavni, ali nema obrnutih slucajeva. Oni cuvaju i vjeru i narodnost otaca kao nijedna druga grupa Srpstva. Nisam nasao nijednu drugu oblast iz koje potice srpska emigracija da je toliko vijerna srpskom pismu kao sto su Bokelji."


Srpska nacionalna obiljezja Boke Kotorske

-nastavlja se-
+BE+CP+
Војвода
Војвода
 
Порука: 1229
Приступио: авг 2008

Re: SRPSKA BOKA KOTORSKA

Порука +BE+CP+ 14.2.2009. 14:03

Srpska nacionalna obiljezja Boke Kotorske

Odjeljak o cuvanju srpskih nacionalnih obiljezja u Boki Kotorskoj Kostic pocinje citiranjem Sime Matavulja koji kaze da je Vuk Karadzic u "svojim djelima proslavio to cisto srpsko gnjezdo, gdje se u najvecoj cistoci sacuvase: jezik, nosnja i obicaji."

Слика

krst sa ocilima kao dio narodne i tradicionalne nosnje: kotorska nosnja

Bokelji su, istina preuzeli izvjesne italijanizma, ali u mnogo manjoj mjeri nego sto su Srbija i Bosna prihvatile turcizme. Jezicka leksika i sintaksa ostali su potpuno sacuvani. "Svakako u Boki ima dosta dijalekata, vise nego igdje u Srpstvu na tako malom prostoru. Dokaz autonomije i posebnosti bokeljskih opcina. Negdje su se ocuvali najprvobitniji oblici starog srpskog jezika, (kao npr. u Krtolima muklo a), dok se u novskoj i risanskoj krajini i dan-danas govori cisto hercegovacki. Razlike izmedju dijalekata nisu u tome sto bi jedan bio cistije a drugi slabije srpski, vec u izgovaranju (intoniranju i naglasavanju) pojedinig rijeci."

To istice i njemacki baron Oto Rajnsberg 1864.g.,-pa dodaje: "Italijanski se govori samo u vecim mjestima medju obrazovanim licima; u kucnoj upotrebi iskljucivo se srpski jezik javlja, jer su stanovnici, sa malim djelom katolika, svi slovenskog porijekla. Uopce za srpski jezik nije nijedan predio toliko vazan i znacajan kao Boka, jer se tamo nalazi masa staroslovenskih rijeci koje nigdje vise nisu uobicajene, a izgovor, koji u Slavoniji, Dalmaciji i Bosni dozvoljava da se odmah razazna pripadnik rimske i istocne crkve, u Boki je jedan kod Grka(pravoslavni) i katolika."

Kostic daje i citav niz ilustracija za cinjenicu da "jezik kojim govore Bokelji svi pisci nazivaju srpskim, i stari i novi, i domaci i strani, i Bokelji i nebokelji." U obilju domacih i stranih autora posebno nam se cini interesantnim pisanje hrvatskog knjizevnika Sime Ljubica koji navodi da su "djela najstarijih spisatelja dubrovackih i kotorskih rodom srbskim ili bar odgojeni pod uplivom srbskog nariecja, kako na primjer Siska Mancetica, Djordje Drzica itd."

Bokeljski Srbi se od Nemanjickog vremena pa do danas sluze iskljucivo cirilicom i cirilicni natpisi su jedini tragovi srpske pismenosti, s obzirom da iz prednemanjickih vremena nema tu nikakvih sacuvanih tekstova. Katolicki svestenici su se trudili, gdje god im je to bilo nadohvat saka, da se uniste, da nestanu svi srpski kulturni spomenici, ali toga je bilo toliko mnogo da im je poduhvat u krajnjoj instanci morao biti neuspjesan. Cak su u katolickim crkvama, na skoro otkrivenim freskama, svi tekstovi na srpskom jeziku ispisani cirilicom, a latinicom samo oni na italijanskom jeziku. "Pravoslavni Srbi pisali su samo cirilicom i na srpskom jeziku (nesto slaveno-srpsko, a nesto izmjesano sa narodnim). Izuzetaka nije bilo niti ga je moglo biti; onaj koji bi napisao nesto drukcije, smatrao bi se kao da se odrekao i vjere i svoje narodnosti. I turske vlasti, jednako kao i narod pod Turcima u Boki pisu srpskom cirilicom... Pa i Latini su stampali srpske knjige ako je to odgovaralo njihovim trgovackim kalkulacijama." Naravno, i Srbi katolici su sve tekstove na srpskom jeziku pisali iskljucivo cirilicom.

Vrlo je upecatljivo svjedocanstvo podatak da je istaknuti Perastanac i barski nadbiskup Andrija Zmajevic napisao "jos 1675.g.jednu raspravu (knjigu) pod naslovom: "Derzava sveta, slavna i krjeposna carkovnog ljetopisa" i to cirilicom. Zmajevic je pisao i latinski i italijanski, no kad je pisao srpski, pisao je cirilicom." (otuda danasnje plansko i smisljeno istiskivanje cirilice iz Crne Gore jer je za strane interese potrebno maksimalno desrbizirati Crnogorce, Bokelje, Brdjane...) Sto je najvaznije, Zmajevic je u svojim spisima izricito isticao da pise na srpskom jeziku i srpskim pismom.

Kada je, po ukidanju Mletacke Republike, Austrija preuzela kontrolu nad Bokom Kotorskom u svim sluzbenim spisima njeni generali, drzavni cinovnici govore o srpskom jeziku kao jeziku naroda koji je dopao pod njihovu vlast. "Gramata austrijskog cara Franca Josipa I o ustanovljenju Bokokotorske eparhije i imanovanju novog episkopa (Gerasima Petranovica) od 1874, opsirna i dugacka, "napisana na pergameni srpskim jezikom i cirilskim slovima, a tako je previsnje potpisana. Cuva se u episkopiji." Stvar jedva cuvena: Becki cesar donosi zvanican akt iz svoje kompetencije na srpskom jeziku i srpski se potpisuje. Jer bi inace vredjao Bokelje. Kolika razlika prema srbomrscu koji se zove Josip Broz Tito."

Nakon sto je u svim srpskim zemljama prihvacena srpska zastava, po uzoru na rusku, ali sa obrnutim redosljedom boja, "vjerujem da necu preterati ako utvrdim da nigdje drugo u srpstvu nisu u drugoj polovini 19.v. i u pocetku 20. toliko viorile srpske zastave kao u Boki. Vijale su se pri crkvama i u privatnim domovima, na svadbama, na skolskim praznicima (Sveti Sava), a narocito na mnogobrojnim "festama" koje su naizmjenicno po cijeloj primorskoj Boki slavljene. Svaka se prilika iskoristavala: i smrt, i rodjenje, i vjencanje, i slava da se srpska zastava istakne".

Ovde i Laza Kostic pravi digresiju, vjerovatno zbog toga sto je pretrazujuci dokumentaciju i literaturu koja se odnosi na glavnu temu, naisao na veoma interesantan podatak kod njemackog geografa Hasingera u radu iz 1928.g. Hasinger na pregnantan nacin izlaze istorijsku retrospektivu etnickog razvoja Dalmacije, a vrednom Kosticu je i ova prilika dragocjena da potkrepi teze i argumente koje je vec objavio u drugim svojim djelima. U emigrantskim uslovima, svoje knjige je zapravo stampao kao licni casopis i s neredovnom dinamikom izlazenja, pa zato sva gradja koju je pribavio nije ni mogla biti do kraja sistematizovana.

Hasinger je, izmedju ostalog, pisao u svojoj studiji o Dalmaciji, objavljenoj u renomiranom geografskom casopisu Univerziteta u Frajburgu: "Mnogostruki situacioni odnosi dalmatinske zemlje uticali su i na obrazovanje njene narodnosti. Ilirska plemena obrazuju najstariji istorijski poznatu podlogu. Keltska krv se tu mijesala, grcki kolonisti su se naselili u primorskim gradovima (i otocima, npr. sa Parosa, tj.sada Farosa iz Helade su prije 2400g. dosli na Hvar, koji po Farosu dobija i ime. Otok Pag je nazvan po helenskoj rijeci pag sto znaci uzviseno mjesto, pa tako i u Atini znamo za AeroPAG...), rimski osvajaci donese svoj jezik i kulturu, pohodi Germana i Avara su vrseni kroz tu zemlju. Mlecani se naselise po obalskim gradovima, Turci navaljivahu tamo iz pozadine, ali najpostojanije je ipak djelovalo slovensko naseljavanje u 9.v., na sjeveru hrvatsko, a na jugu srpsko. (treba napomenuti da je hrvatsko na sjeveru bilo samo do Turaka, nakon cega ta podrucja naseljavaju isljucivo Srbi) Ono je presudno za danasnji juznoslovenski jezicni i narodnosni karakter zemlje... Sa svim tim, u juznoj dalmaciji se stoji tacno na granici zapadnog i istocno-evropejskog kulturnog bica, danas jednako kao u doba Zapadnog i Istocnog rimskog carstva. Pretezna vecina Dalmatinaca je dugo zivjela sa Zapadom, pise latinicom i katolicka je. No ipak na krajnjem jugu se pojavljuju kupole pravoslavnih crkava i pocinje vlast cirilovskog pisma."

................

(Razlog zbog kojeg neki danasnji Crnogorci se olako odricu srpstva i priklanjaju latinizaciji je i taj sto je medijski, Zapad predstavljen kao prospreitetan a Istok nazadan, a kako covjek zeli napredak, ako ga srpstvo u tome sprecava, onda se odlucuje da ga se odrekna,uostalom kao i za vreme Turaka i u austrijskoj katolcikoj monarhiji,ili danasnjoj Hrvatskoj...Medjutim, istina je da je Zapad stekao svoje bogatstvo i moc nedemokratski,nasilno,kriminalno,vijekovnim kolonijalnim pljackanjima, a i danas se ne libi unistiti drzave koje im smetaju. Ipak, ono sto je za Zapada korisno mozemo kopirati i bez odricanja od identiteta,sto nas dodatno raslabljava i cini da smo samo sredstvo u rukama istih manipulatora za njihovo bogacenje. Zato je veoma bitno sacuvati ono sto jesmo, jer tako se u napretku pocinje. Ko god se odrekao sebe pogleadjte gdje je danas: Srbi koji su postali Hrvati imaju kolektivnu psihosu, srbomrznju, spremni na genocid, a ta mrznja razara licnost. Bosnjaci se jos sramote sa svojim izguljenim identitetom, posto sve ukazuje da su Srbi, a najvecu bruku dozivljavaju upravo Crnogorci koji su Srbi tu vec skoro 1000 godina prije nego je nastalo crnogorsko ime,koje se ne odnosi na Bokelje, Brdjane..a sa terminom Brdjanin je bio i ravnopravni termin, donedavno! I sta sada Crna Gora ima: sukob izmedju sebe, a medijski maipulatori za to ne optuzuju "Bosnjake i Hrvate" vec upravo Srbe koji su jedini ostali sto jesu, i jos ih klevecu da su posrbice! Za sve vreme Albanci su jednodusni sa tim "crnogorcima" u borzno za "nezavisnu cg",a sve je diktirano iz Zagreba i Vatikana, jer treba od njih uskoro napraviti latine i Crvene Hrvate, iako ne jos u ovom stepenu. Dakle, da su se bosanski Srbi drzali svog plemenskog jedinstva ne bi bilo sukoba, da su Srbi u Hrvatskoj ostali Srbi ne bi imao ko da izvrsi genocid u Jasenovcu, ne bi bilo ni Srebrenice, ni Vukovara. Rasrbljivanje Crnogoraca, ako se ne naucite na istorijskim greska odricanja od sebe ce i u buducnosti ciniti sukobe i nazadovanje. Zato je jedini put napretka jedinstvo i povratak svih odnarodjenih dijelova srpskog naroda u jednu cjelinu, ovaj puta, istinski, srpsku a ne laznu masonsku jugoslovensku. Kako su se u Dubrovniku od jedne majke i oca, 2 sina razlikovali u narodnosti,jedan je ostao Srbin a drugi postao Hrvat, tako sada u Crnoj Gori, od jdnih roditelja 2 sina se sukobe: jedan je ostao Srbin a drugi kaze da nije Srbin vec Crnogorac, sto je istorijska besmislica i manipulacija bez mogucnosti poredjenja sa icim slicnim u istoriji. To samo svjedoci o zatupljensti mnogih Crnogoraca usljed komunisticke diktature.)

..............

-nastavlja se-
+BE+CP+
Војвода
Војвода
 
Порука: 1229
Приступио: авг 2008

Re: SRPSKA BOKA KOTORSKA

Порука +BE+CP+ 15.2.2009. 20:13

Kontinuitet srpske pravne svjesti

Svoju analizu srpskog karaktera Boke Kotorske, Kostic potkrepljuje u odrzanju starorimskih drzavno-pravnih tradicija, pravnih oblika i pravnih obicaja, kao i u kontinuitetu pravne svijesti u srpskom narodu. On srpski pravni kontinuitet bokeljski sagledava sa organizacijskog, normativnog i institucionalnog aspekta. "Organizatorni se ispoljava u zadrzavanju starih oblika drustvenog uredjenja (zupa, knezevina, opcina i sl.), i njihovom funkcionisanju na starodrevni nacin. Normativni ili replementarni kontinuitet se odrzava u oslanjanju na jednak ili slican tekst pravnih propisa u proslosti i sadasnjosti, odrzavanju istog objektivnog prava, istih normi, cak i formalno pozivanje na te norme (carostavnike, starostavnike itsl..) da bi se taj kontinuitet jasnije ispoljio. Pod institucionalnim kontinuitetom razumijemo istovjetnost pravnih ustanova odn.pravnih institucija (instituta) starog srpskog prava i obicajnog prava Boke. Ta istovjetnost ne mora da potice iz istih normi, negdje joj se cak porijeklo i ne zna (kao npr.kod zadruge). Mozda su neke ustanove nastale u postnemanjicko doba, ali su ipak drevne i izrazito srpske."

Osnova kotorskog pravnog zivota stoljecima je bio statut koji je ovaj grad dobio 1301.g. pod vladavinom Nemanjica, a u kome stoji da se gradski knez postavlja ukazom raskog kralja. Budvanski statut je donesen u vreme cara Dusana. U svojoj "Karakterologiji Jugoslovena" Dvornikovic pise da su "i poslje Nemanjica preostale, kao pravni i drzavni rudimenti nekog prastarog stanja, razne male autonomne jedinice, zupe ili "knezevine" kao npr. Pastrovici kod Budve, Grbalj u Boki idr. Ti zupski atarizmi, ne samo na nemanjicskom nego i na drugom jugoslovenskom podrucju, dozivjeli su ponegdje i pocetak 19.v.!"

Francesko Madiraci je pisao da "i po prestanku mletacke vlasti zadrzase Pastrovici staro opcinsko ustrojstvo i narodni gradjanski sud koji im je jos 1266.odobrio Stefan srpski." S druge strane, baron Rajnsferg-Diringsfeld pise da obicaji Pastrovica, "a to su obicaji starih Srba, nisu se sacuvali, uprkos raznih vladavina, nista manje cisti i nefalsifikovani nego njihova nacionalna nezavisnost i njihovi sopstveni zakoni. Oni su zadrzali svoj poseban sud koji im je bio zajamcen 1266. od srpskog kralja Stefana i u koji niko nije smjeo da se mjesa."

Francuski katolicki svestenik Pol Pizani pisao je 1893.g. da "Bokelji, snadbjeveni privilegijama, koje su im priznavale gotovo apsolutnu nezavisnost, nisu nikad htjeli vidjeti u Mlecicima gospodare vec zastitnike... Blizina Crne Gore dozvoljavala im je da su mogli ciniti pritisak na mletacki senat, da dobiju iz straha sto nisu mogli dobiti sredstvom nagovaranja... Koristeci mletacke sukobe, Bokelji su dobili najsire slobode kao nagradu njihove vijernosti (narocito zbog "ruske utvare koja je u 18.v. stajala iza Crne Gore)... Mlecima je Boka bila potrebna kao zimsko pristaniste njihove levantinske flote: pravo da drze vojnike u tvrdjavi, proveditura i ponekog mletackog magistrata, to je sve sto je trazio Senat mletacki, a za sve ostalo prepustio je Bokeljima skoro apsolutnu autonomiju."

Francuski knjizevnik i diplomata Adolf d'Avril 1876.g. daje jos preciznije podatke: "Mletacka republika nije nikad trazila da nametne svoju administraciju Slovenima Boke: ona se obicno zadovoljavala time, da zauzme Kotor i Budvu, gdje je drzala provediture (potcinjene zadarskim). Stanovnici Boke su zadrzali svoje zakone, svoje obicaje. Gradjanski ili krivicni procesi su vodjeni u jeziku zemlje. Magistrati su bili domaci, koje je narod birao svake godine, nasljedni su ostali oni (magistrati) koji su postojali u vreme Srba. Ovi glavari su bili sposobni i gordi, ponasali su se kao velike licnosti (spominje grbaljske knezove). Daleko od toga da traze pare od svojih podanika. Mleci su ih cak davali. Mnoge ugledne licnosti primahu penziju. Mleci su samo zahtjevali da brane granicu od Turaka, sto su Bokelji rado cinili."

Pastrovici su 1423.g.potpisali ugovor sa mletackim admiralom Franceskom Bembom o uslovima pod kojima su prihvatili venecijansku zastitu i zadrzali najsiru unutrasnju autonomiju. Stari srpski zakoni, statuti i obicajno pravo na ovaj nacin su postali legalni pravni izvori mletacke drzave za jedan dio njene teritorije. Pastrovici su, zapravo, u svemu bili potpuno samostalni s tim sto je mletacki duzd potvrdjivao izbor njihovog kneza, koga su inace sami birali. Grbalj je, pored toga, i u periodima mletacke i turske prevlasti zadrzavao svoju lokalnu samoupravu. I Prcanj i Perast i sva ostala mjesta imala su vise ili manje slicne samoupravne oblike. Srpski sabori ili zborovi drzali su se u svim srpskim naseljima i to je u vajkadasnjoj srpskoj tradiciji. Tek pod austrijskom vlascu srpska lokalna autonomija je sistematski suzavana.


Srpsko rodovsko-plemensko uredjenje

-nastavlja se-
+BE+CP+
Војвода
Војвода
 
Порука: 1229
Приступио: авг 2008

Re: SRPSKA BOKA KOTORSKA

Порука +BE+CP+ 16.2.2009. 16:29

Srpsko rodovsko-plemensko uredjenje

Pored teritorijalnog oblika samoorganizovanja, Srbi su dugo zadrzali personalno, a to je vrlo prisutno medju Bokeljima. To je Jovan Erdeljanovic u studiji "Neke crte u formiranju plemena kod Srba" iz 1921.g.rezimirao na sljedeci nacin: "U predjelima dinarskih plemena od Skadarskog jezera i Kotorskog zaliva ima cetiri srpske ovlasti, u kojima je doskora, a dijelom i sada, jos jedino u slovenstvu odrzan plemenski zivot. Te cetiri oblasti su ove:
1. Istocna Hercegovina od rijeke Neretve do blizu Kotorskog zaliva...
2. Boka-Kotorska, oko Kotorskog zaliva i juznoistocno od njega,
3. Stara Crna Gora, izmedju Hercegovine, Boke, Skadarskog jezera i doline rijeke Zete (uz nju, samo mali dijelom, i Crnogorska krajina, izmedju Skadarskog jezera i Jadranskog mora), i
4. Brda...
Tako su se potpuno, u toku vijekova, dijelom od starih srpskih plemenskih cjelina a dijelom...od novih zametaka formirala jaka plemena i stvorila jasno razvijena plemenska organizacija u ovim predjelima dinarskih Srba. U njima se od razgranatih srpskih rodova i bratstava, a negdje i od njegovih spajanja i mijesanja sa posrbljenim starosjediocima, stvorio prvi, najstariji sloj srpskog stanovnistva, koji je, ziveci kroz tolike vijekove stalno plemenskim zivotom stekao jako ukorjenjene navike ovakvog nacina zivota."

Tim pitanjem se bavio i Konstantin Jiricek, objasnjavajuci drustvenu i pravnu prirodu plemena. "Prema susjedstvu cinilo je pleme jednu politicku cjelinu (clan se zvao plemenik). On je imao svoje sopstvene vlasti. Pleme je svoje skupstine i sudske sastanke drzalo pod vedrim nebom na odredjenim mjestima... Pleme je imalo zajednicke prijatelje i neprijatelje i svoju sopstvenu vojsku. U vojscisu ratnici rasporedjeni po bratstvima... Pleme izvodi svoje porijeklo od jedne porodice ili jednog covjeka. Pa i svako bratstvo (clan bratstva zove se bratstvenik), koje se dijeli na porodice ili kuce, a zauzima jedno ili vise sela, ima svoga rodonacelnika, po cijem se imenu prezivaju bratstvenici... S mnozenjem stanovnistva odvaja se novo bratstvo od staroga."

Cuveni slavista Franci Miklosic iz saznanja ovakvog rodovsko-plemenskog uredjenja izvlaci i mnogo dalekoseznije zakljucke. "...Ustanove koje nalazimo kod crnogorskih plemena dobivaju tim jedno vece, opce znacenje, sto mi u njima raspoznajemo prvobitno ustrojstvo slovenske opcine, slovenske drzave. U Crnoj Gori su svi jednaki: najsiromasniji moze svakome da odgovori: "Nisam ja gori od tebe niti slabijeg porijekla." I u nosnji, i u nacinu zivota, glavari se nista ne razlikuju od ostalih Crnogoraca... U ovom ustrojstvu privredno je od osobitog znacaja patrijarhalna zadruga... Nista manje znacajna nije ni krvna osveta, koja cuva tijelo i zivot u zamjenu kad drzava ovu zastitu ne priznaje kao svoju zadacu... Narod se dijeli na plemena, plemena na bratstva, na celu plemena je nasljedni knez."

Valtazar Bogisic je 1906.g. pisao da obicajno pravo Grblja i Pastrovica nije lokalnog karaktera nego da korjene vuce iz pravnog sistema srednjovjekovne srpske drzave. Aleksandar Solovjev je ustanovio da se u Srpskom primorju pod mletackom i austrijskom vlascu sudilo po Zakoniku cara Dusana. Peraski "Proglas protiv psovke", od 25.avgusta 1624, izricito propisuje da sudsko vijece treba da izrekne kaznu po "zakonima kralja Stefana". Za Boku je karakteristicno i sve drugo sto spada u znacajne srpske institute obicajnog prava kao sto su zadruge, patrijarhalni oblik nasljedjivanja, pobratimstvo, kumstvo itd. Narodni sudovi su u srpskoj pravnoj svijesti uvjek bili vazniji od drzavih. Tu su i krvna osveta, mirenje, kamenovanje kao oblik kaznjavanja.


Srpski narodni obicaji i kulturne tradicije

Marko Car je pisao, 1924.g., da je Boka kraj gdje je srpski narod mozda najbolje cuvao svoja predanja i svoje obicaje, i gdje je "svaki treci covjek od prirode pjesnik i govordzija." O sustini srpskih narodnih obicaja na upecatljiv nacin pisao je Stjepan Mitrov Ljubisa: "Kod Srba najlipsi dio narodnijeh obicaja stoje u tijesnoj vezi i s vjerskim obicajem, tako da je tesko vjerovati da je dobar Srbin onaj koji te obicaje prezire ili ladnokrvno stuje, pa bio on turske, katolicke ili pravoslavne vjere. Ti su obicaji spasili kod Srba narodnu svijest, oni ce je i gojiti." Te stare srpske obicaje najupornije je upravo Boka cuvala i njegovala, pa Kostic kaze: "Obicaji Boke, to su obicaji Srba i Srpstva, i to mahom starodrevni adeti. Oni su srpski ili zato sto su u istom obliku bili njegovani od starih Srba, ili sto je opcim hriscanskim, odn. balkanskim obicajima data jedna srpska nota koja ih cini specificnim, ili sto je opcim obicajima naroda iste civilizacije utisnut srpski nacionalni karakter."

Krsnu slavu, kao obicaj koji postoji samo u srpskom narodu, u Boki slave i pravoslavni i katolici. Ljubisa u jednoj od svojih pripovjedaka komentarise ponasanje bokeljskih Srba katolika na sljedeci nacin: "Zaborave na soj i porijeklo, od svog se jata lice i stide, mrze mu jezik, starinu i obicaje, samo jos saraju jaja, slave krsno ime i nalagaju badnjake, ili da nas bolje varaju ili sto im nije milo s Bogom ratovati." Veliki Srbin i katolicki svestenik iz Dubrovnika Ivan Stojanovic pisao je u knjizi "Dubrovacka knjizevnost", koja je stampana u Dubrovniku 1900.g.: "Juzni Sloveni dijele se na razlicita plemena... slovenacka, hrvatska, srpska i bugarska. Svi su imali manje ili vise iste obicaje, ali, kako zgodno primjeti Bogisic, krsno ime karakteristika je srpskog plemena. U danasnje doba gleda se na svaki nacin, s izvorn strane, utamaniti taj srpski obicaj, a najvise u Konavlima." I svadbarske svecanosti i tuzbalice, a pogotovo narodne pjesme i guslarska tradicija, crnogorska narodna nosnja i obicaji nosenja oruzja u srpskoj Boki su pazljivije njegovani nego u mnogim drugim srpskim krajevima.


Nepobitnost srpskog karaktera Boke Kotorske

-nastavlja se-
+BE+CP+
Војвода
Војвода
 
Порука: 1229
Приступио: авг 2008

Re: SRPSKA BOKA KOTORSKA

Порука +BE+CP+ 17.2.2009. 15:25

Nepobitnost srpskog karaktera Boke Kotorske

U Vindzoru, u kanadskoj drzavi Ontario, Lazo Kostic je, 1975.g. u sapirografisanom izdanju objavio brosuru "Jos o srpskom karakteru Boke Kotorske. Dodaci i dopune." Tu je javnosti prezentovao podatke do kojih je dosao nakndanim naucnim istrazivanjima, koji su Srbima dosad cesto bili nepoznati, a u svakom slucaju niko ih jos prije Kostica nije sakupio i sistematizovao na jednom mjestu. Autor naglasava da je narocito bio motivisan zeljom da njegova djela Srbima budu od koristi, a njihovim neprijateljima na stetu, imajuci, prije svega, u vidu hrvatsku halapljivost i pokusaje da se otme sve sto je srpsko, mnoge zemlje, kultura, tradicija, istorija, pa i Boka Kotorska.

Kostic je dosao i do knjige francuskog publiciste Ksavijea Marmijea "Pisma sa Jadrana i iz Crne Gore", iz 1853.g., u kojoj, izmedju ostalog, stoji: "Prve sigurne biljeske koje imamo o nastanjenju Srba u Evropi ne datiraju dalje nego od polovine VII v. U toj epohi oni stizu do obale Dunava i sire kroz Bosnu i do zaliva Kotora."

Sljede zatim novopronadjeni podaci iz mletackih arhiva u kojima se potvrdjuje da su Mlecani neprekidno smatrali Bokelje Srbima. Tu su izvjestaji providura Vincenca Done iz 1736.g, Marka Kverinija iz 1742., akta duzda Alojzija Moceniga iz 1776.itd. Svi ti istorijski dokumenti svjedoce o srpstvu Boke, ali Hrvate to jednostavno ne interesuje. Oni jednoglasno svoje izmisljotine, dosjetke i izjave politickih manipulatora smatraju naucnim cinjenicama.

Boka je svoju cisto srpsku dusu iskazivala i u vreme kratkotrajne ruske uprave, u periodu napoleonovskih ratova, o cemu svjedoce Pjotr Andrejevic Tolstoj i Sarl Iraijart. Bokelji nisu prihvatili ni Njegosevo inzistiranje iz 1848.g.da se udruze sa Hrvatima i Jelacicem, jer su njihove zelje da se ujedine sa "svijema derzavama Slaveno-serbskijema kad one budu samostalne i bez tudjeg upliva pod cesarskom krunom." I kotorski arhivi posjeduju mnogo dokumenata koji svjedoce o srpstvu, srpskoj vjeri i srpskoj naciji Bokelja. I starim "srpskim" kalendarom su se sluzili sve do Prvog svjetskog rata.

Vuk Karadzic je u Boki Kotorskoj imao vrednog saradnika i agilnog skupljaca narodnih umotvorina Vuka Vrcevica, koji je sakupio bokeljske narodne zagonetke i objavio ih 1857.g. u Zadru pod naslovom "Moralno-zabavne i saljivo-pouciteljne srbske zagonetke", a poslje je sabrao i "Srbske narodne pitalice." Jos je Konstantin Jiricek ustanovio da su bugarstice srpske narodne pjesme, iako je bilo dosta javno iznetih tvrdnji da su hrvatske. Jiricek je pisao: "U 16.i 17.v. govorilo se za pjesme u petnaestercu da su pjevane "srpskim nacinom". Ovakav izraz nalazimo u Hektorovica (srbski nacin) i u Krizanica (modi et stili serbski...) Posto su prethodno Giljferding i Miklosic objavili nekoliko ogleda ovih pjesama, izaslo je 1878. izdanje Bogisica, u kome ima 76 pjesama, od kojih su 36 iz krajeva oko Kotora i Dubrovnika. Ova je poezija pocela da opada vec u 17.v; tada je ona tavorila samo u Primorju, osobito u Perastu kod Kotora... Istorijska sadrzina ovih pjesama pocinje sa carom Stefanom Dusanom i dopire do mletackog osvajanja Herceg-Novog... Vjerske predstave, hvaljenje i isticanje kaludjera i ljepe Svete gore upucuje jasno na oblst pravoslavne crkve."

Dositej Obradovic je, 1784.g., pisao da "kod Srba ima duh slobode. Ko hoce da se uvjeri neka ode u Crnu Goru, Pastrovice, Risan i Krivosije." Nije slucajno mitropolit Stratimirovic pisao ruskom ministru inostranih poslova Adamu Cartorijskom "moleci ga da se zauzme da Srbija postane slobodna pod turskim sizerenstvom, i da joj se pridruze Srem i Kotor!"


Prvi krivosijski ustanak kao najveci istorijski podvig Bokelja

-nastavlja se-
+BE+CP+
Војвода
Војвода
 
Порука: 1229
Приступио: авг 2008

Re: SRPSKA BOKA KOTORSKA

Порука +BE+CP+ 18.2.2009. 16:35

Prvi krivosijski ustanak kao najveci istorijski podvig Bokelja

Lazo Kostic je u Hamiltonu, 1959.g., objavio brosuru "Krivosijski ustanak 1869.g.", ali je to pitanje proucavao i narednih deset godina, pa je taj prvobitni omanji rad razvio u obimnu studiju "Stogodisnjica prvog krivosijskog ustanka" i stampao u Minhenu 1970.g. Povod za krivosijske ustanke uglavnom su bili pokusaji austrijskih vlasti da ukinu stare bokeljske privilegije i autonomije. Te privilegije i autonomije nisu bile iste, ali su svuda postojale jos od srednjovjekovne srpske drzave i uvjek su trn u oku mletackih i austrijskih vlasti, ali cesto i vatkanskih velikodostojnika.

Stojan Novakovic je, 1912.g., u knjizi "Zakonski spomenici srpskih drzava srednjeg vijeka" objasnio prevnu prirodu tih autonomija, navodeci da je "u Srbiji srednjeg vijeka bilo i pravih, potpuno autonomnih olasti koje su, stojeci samo pred vrhovnom kraljevskom vlascu iz Srbije, potpunom samoupravom vladale. To su bili gradovi u Zeti i Primorju, kao Kotor, Budva, Bar, Ulcinj, Skadar, Drivast, koji su svi imali svoje statute. Vlast je gradska po tim statutima isla cesto veoma daleko, a te su statute, porijekla domaceg ili starijega, srpski vladaoci priznavali ugovorom ili drugom kakvom pogodbom onda kad su primali vrhovnu vlast nad tim gradovima. Uz te gradove isla je uvjek njihova oblast, veca ili manja, koja se drzala s gradom i u kojoj je vladala gradska uprava. Pa ne samo to, nego su u Primorju i pojeina plemena ili zupe, kao Grbalj, Pastrovici, Krajina i dr. imali svoje autonomne uredbe, po kojima su se na domu svome upravljali... Ima i rijec, poznije izgubljena u jeziku, pravina, kojim su se ta lokalna prava, koja su i samim selima pripadala, obiljezavali. Kao sto su sela i selista imala svoje pravine, tako su ih mogle imati i plemena, i oblasti, i manastiri i gradovi."

Novakovic ukazuje da je ovakva situacija sprecila i u kontinentalnoj Srbiji uspostavljanje apsolutistickog i autokratskog poretka, sto znaci da je fakticki oplemenjivala pravnu svijest i usavrsavala pravni poredak. Vidjeli smo vec da su skoro sva ta autonomna prava u osnovi sacuvana i pod mletackom vlascu, koja, ako bi neko i nastojala da ukine, u principu je izbjegavala da to cini nasilno ili brutalno, nego samo podvalama, prevratima i potkupljivanjem. S obzirom da nije cijela Boka u svakom trenutku bila pod mletackom vlacu, kako je koji kraj potpadao tako je uglavnom dobijao nove privilegije pravnim aktima Venecije.

Narod je autonomna prava i privilegije smatrao najvaznijim u sferi sudstva i u izboru lokalnih poglavara. Mlecani su izbjegavali da vrse i bilo kakvu teritorijalnu reorganizaciju. Autonomije su bile toliko razvijene da su ih neki mjestani, a i stranci na proputovanju, nazivali drzavama. U nekim italijanskim izvorima taj termin drzava zapravo se oznacava kao drzavina, sto u pravu ima drugaciji smisao. I turska drzava je hriscanskom stanovnistvu omogucavala formiranje knezina kao najnizih organa neformalne lokalne vlasti, jer joj je to pojednostavljivalo funkcionisanje teritorijalnog drzavnog aparata. Lakse joj je bilo da se direktno ne mjesa u drustveni zivot sela, samo ako se time postuju poreske obaveze prema drzavi i lokalnim feudalcima.

Na Beckom kongresu, Austrija se izricito obavezala da ce sacuvati lokalna prava i privilegije na mletackim teritorijama koje su joj pripojene, ali u praksi ih je tolerisala, samo tamo gdje ih nije mogla odmah iskorijeniti. S obzirom da je to ipak bila solidno pravno uredjena drzava, ona je na cijeloj teritoriji pokusavala instalisati sistem lokalne samouprave. Nadleznosti gradova su znacajno smanjene, ali seoske opcine su zadrzale znacajan status i na podrucju Boke su pravno izjednacene sa ostalima na teritoriji carevine. Kostic kaze da je u Kraljevini SHS lokalna samouprava suzena vise nego sto je trebalo, u Kraljevini Jugoslaviji jos vise, da bi pod komunistickim rezimom bila sasvim ukinuta.

Komunisti su lokalnu samoupravu "potpuno zabatalili i zapostavili, nikakva racuna o njoj nisu vodili. Oni su iz Titograda sve regulisali. U samom mjestima su, kao i svuda drugo, ali ovi jos sa mrznjom na primorje, postavili za vodece licnosti najgoru seosku bagru, lumpen-proletere i kriminalce, ne obaziruci se ni najmanje na zakone, na moral, na stare obicaje, na utvrdjenu praksu... Mijesaju se u vjeru, u narodnost itd. Sve sami regulisu.

(Kakva razlika u lazno predocenoj slici "okupirane" Boke, Zete...od Nemanjica. Upravo, kada je taj prostor bio u sastavu jedne srpske drzave (etnicki je to uvijek-od doseljenja Srba, misli se politicki) sva prava autonomije su postovana. Ona pomalo labave pod okupatorskim vlastima, da bi pod komunistima bila sasvim dokrajcena. Najbolji primjer je vlasteoski rod Buca (Bucica), kojem su pripadali slavni protovestijari (kao sada: ministri financija) cara Dusana (Nikola i Mihailo), cara Urosa (Petar i Trifun), kneginje Milice i despota Stefana (Ivan), a kralja Tvrtka (Trifun), a bili su orodjeni i sa zetskim Crnojevicima. Evo i grba te slavne kotorske porodice.)

Слика

Nijedan Bokelj, bar od pravoslavnih roditelja, ne smije sam da se opredjeli koje je narodnosti. To mu djetici iz "Titograda" (grada koji je Tito dao bombarodvati preko "saveznika") opredjeljuju. U crkvu ne smije da ide. Ne stoji niko pred crkvenom portom da ga spreci (sada vec i stoji policija, ne pustajuci crnogorske Srbe u svoje svetinje), ali mu se to biljezi i krvavo sveti. Razumije se, samo pravoslavnima, samo Srbima kojima oni srpstvo ne priznaju... Crnogorski komunisti ce slaviti stogodisnjicu Krivosijskog ustanka, posto mu oduzmu svako srpsko obiljezje, ali nece priznati da je stanje slobode i starinskih pravila danas sto puta gore nego prije sto godina. Nikad u poznatoj istoriji, nikad otkad su Boku Srbi naselili nisu bili vise obespravljeni nego danas!"

(to autor pise prije par decenija, a danas se mnogo vise otislo u tom duhovnom genocidu nad srpskom tradicijom Crne Gore i Boke)

U vjerskom pogledu Srbi su u Boki vijekovima uzivali izvjesnu personalnu autonomiju. "Prva dva vijeka mletacke uprave vladao je strasan prozelitizam u Boki, i tada je mnostvo naroda preslo u katolicku vjeru. Ali neki krajevi nisu se dali i njihovo stanovnistvo je ostalo vijerno pravoslavlju." Kako je to nekada tragikomicno izgledalo pokazuje i sljedeci podatak: "Kotorski biskupi, pomognuti od mletacke vlasti, nisu ovaj narod ni njegove svestenike priznavali pravoslavnima, vec su katolicki biskupi vrsili vizitacije pravoslavnih eparhija, prinudjivali svestenike da priznaju katolicki simbol vjere itd. No cim su oni napustili parohiju, i svestenstvo i narod nisu uopce fermali te latinske vizitacije i njihova uputstva. Oni su ispovjedali pravu i nepomucenu pravoslavnu vjeru."

-nastavlja se-
+BE+CP+
Војвода
Војвода
 
Порука: 1229
Приступио: авг 2008

Re: SRPSKA BOKA KOTORSKA

Порука +BE+CP+ 19.2.2009. 17:30

Pravno, Venecija je 1718.g. priznala formalnu jurisdikciju cetinjskih vladika nad Bokom Kotorskom. Ta spiritualna vlast je sve vise poprimala oblike svjetovne, jer narod zapravo nije znao da pravi razliku izmedju duhovne i svjetovne, koja u Crnoj Gori nije dugo vremena ni postojala. U svijesti narodnoj to je jos vise slabilo vezu sa centralnom mletackom vlascu, a u praksi je nerjetko izazivalo sukob nadleznosti. Tako se 15.septembra 1740.g. kotorski providur zalio na nepokornost Grbljana za koje je autoritet samo crnogorski vladika "posto su oni iz istog srpskog obreda... nastoje da se otrgnu od (mletackog) gradjanskog i krivicnog sudovanja, i htjeli bi da njihov vladika, sem pitanja savjesti, odlucuje o zivotu ili imanjima svih jednovjernika koji su mu potcinjeni."

Da u takvoj sitauciji nije bilo nimalo lako ni Mlecanima ni Austrijancima moze se zakljuciti i na osnovu zapisa episkopovog vikara Gersaima Zelica, koji se i sam cudio izgledu i ponasanju srpskih pravoslavnih svestenika koje je zatekao pocetkom 19.v.: "Dje je rat ili kakva larma, tu je prvi vojvoda pop; ako se dje skupstine svade i potuku, tu je prvi pop; ako je koji na ratu iz puske svoje i koga ubio, to je njemu nista; savijest ga ne oblicuje, nego on popuje i sluzi svetu liturgiju kao i dosad. Niti tu pomazu svije svetije apostola i svetije sedam sabora kanoni, a kamoli mitropoliti i jepiskopi i njihovi namjesnici... Ni spomenuti crnogorski mitropoliti nijesu mogli postaviti samovoljni oni klir u narod u crkveno blagocinije... Ako se svadi jedno opstestvo s drugim, tu pop valja da bude najprvi vojvoda, da se pred njima bije. Ako bi koji mirjanin drugome koju gorku rijec rekao, ili bi ga opsovao, onda se zovu na mejdan, tu valja da pop pred njima bude... Veci cest lirskije popova u Boki brije bradu, brke i kose na glavi... Nijedan pop ne izlazi iz svoje kuce, ni u crkvu bez dugacke puske, a za pasom po dvije...i jatagan... Tako se mnogi popovi od mirskog covjeka ni u cemu ne razlikuju, vec ako je u crkvi, kada obuce na se odezde crkvene."

Austrija je garantovala Rusiji da ce prilikom okupacije postovati sva bokeljska prava, a posebno da nece uvoditi poreze na vojnu obavezu, da ce ucestvovati samo u odbrani svojih granica i da ce moci slobodno da nosi oruzje. S teskom mukom se Bec mirio s takvim odredbama, a jos vise muke je imao u praksi. Ono sto ipak austrijski zvanicnici nisu mogli da shvate je zateceno stanje u Krivosijama, brdskoj oblasti iznad Risana. Krivosije su imale potpunu slobodu ponasanja i gotovo apsolutnu nezavisnost. Nikakvu vlast iznad sebe nisu priznavali niti bilo cije odluke izvrsavali. Postovali su samo ono sto je iskonski bilo njihovo, i drustvene odnose i pravila ponasanja, sve u skladu sa srpskim obicajnim pravom. S Krivosijama ni cetinjske vladike nisu lako izlazile na kraj.

Pred Drugi svjetski rat, sudija Djuro Subotic je opisivao nacin zivota Krivosija sljedecim rijecima: "Nekada, u doba Prvog bokeljskog ustanka (1869.) postojao je samo jedan stari rdjav turski drum od Risna prema Grahovu, a kroz ostale krajeve Krivosija vodile su tek kozje staze i putevi za mazge. Ispod kamena i suma oslobodjeno zemljiste nije moglo preko godine da ishrani stanovnistvo, pa je gotovo najglavnije zanimanje seljaka bilo stocarstvo, kojim su se bavili najvise djeca i zene, a ljudi su cetovali po tada turskoj Hercegovini, udarali na kule, torove i katune aga i begova, donosili pljen, glave i oruzje. Nameta i dazbina nikakvih nisu imali, izuzev popovskog bira, jer im je pop trebao za krstenje, vjencanje, krsno ime i za ostale vjerske obrede, a i kao pismen covjek da procita i napise pismo, bilo da traze oruzje i fiseka za borbu s Turcima, bilo da salju poruke i odgovore vlastima u Kotoru. Seoski knez, s izabranim vidjenijim ljudima, rjesavao je i presudjivao manje sporove, a za znacajnije bi se obrazovao "sud dobrih ljudi", u kome je obicno ucestvovao i svestenik, cija je duznost bila da napise "sentenciju" u smislu presude. Najbliza organizovana vlast bila je u Risnu "kapetan", u Kotoru za vreme Mletaka providur, cija se vlast nad Krivosijama prostirala samo na papiru; a za vreme Austrije cirkuo, okruzni nacelnik."

I takvim ponosnim i slobodarski nastrojenim ljudima Austrijanci su pokusali da oduzmu oruzje i nametnu vojnu obavezu. Tako su 1869.g. izazvali Prvi krivosijski ustanak koji je ubrzo prerastao u ustanak drugih dijelova Boke. "Ovaj ustanak je bio kratak po svom trajanju, uzak po prostoru gdje se zbio, sicusan po broju insurgenata. Pa ipak, po svom domasaju i svom istorijskom znacaju on spada u velike dogadjaje srpske istorije, medju najslavnije podvige Srba u cijeloj njihovoj proslosti." U ustanku su ucestvovali Krivosije, Grbalj kao i Maine, Pobori i Brajici iz kotorske opcine. Vojnoj obavezi su se suprostavljali i pravoslavni i katolici, ali su u ustanku samo pravoslavci ucestvovali. (sto ne cudi, jer koji bi postali katolici ili muslimani vec su dokazali svoju nestalnost, slabost, kukavicluk! uostalom, konvertiti i izrodi su cesto bili na strani okupatorskih vlasti, a vreme je pokazalo i da su najpodlozniji za razne genocide i druge zlocine, remetilacki faktor srpskog naroda!) Dodatni motiv za dizanje na oruzje bila je AUSTRIJSKA ZABRANA UPOTREBE CIRILICE u bokeljskim skolama.

Statistickim proracunima, Kostic je dokazao da ustanika nije moglo biti vise od dve hiljade, a protiv njih se diglasila od 22 hiljade austrijskih vojnika sa tadasnjim najmodernijim naoruzanjem. Poraz austrijski silno je odjeknuo citavom Evropom, izazvao zaprepastenje i divljenje bokeljskim Srbima, a Krivosijama i Grblju obezbijedio mjesto u svjetskim enciklopedijama. Srpska pobjeda je bila toliko ubjdljiva da su Austrijanci morali da prihvate sve ustanicke zahtjeve onako kako su ih Krivosije formulisale: 1."Da Krivosijani i ostali Bokelji ne sluze u austrijskoj vojsci; 2.da im Austrija izgorjele kuce sazida; 3. da slobodno nose oruzje; 4. da im se zagarantuje potpuna amnestija." Bila je to svjetska senzacija, da mocna imperija prakticno kapitulira pred sakom srpskih ustanika. Rudolf Kisling je poslje pisao da je Knezlaski mir "pokazao sramnu nesposobnost jedne velike sile da prisili sacicu ustanika da postuju zakon."

Pisuci istoriju bokeljskog ustanka ruska naucnica Kondratijeva je 1938. ukazala na posljedice koje je poraz imao po austrijsku vojsku: "Austrijska armija je bila potpuno demoralizovana. Vojska je duhom pala. Oficiri su javljali da vojnici boluju od "krivosijske strave". Oficiri austrijskih pukova su molili da ih premjeste u druge pukove." U cijelom srpskom narodu, kako istice Kostic, "pobjeda je primljena kao opcesrpska i identifikovana sa najvecim i najznacajnijim pobjedama srpske istorije." Knezlaz je odjednom postao cuveni geografski pojam. "Do 1870.niko u srpstvu nije znao za Knezlaz, nije to niko ni u Boki znao. Niti je to grad, niti selo, niti neko naselje, niti rijeka ili kakva planina. To je beznacajan lokalitet u Krivosijama, u pustari, koja ima jedan hrast pod kojim je sklopljen mir. Austrijski visi oficiri, na celu sa namjesnikom Dalmacije generalom Rodicem, morali su se popeti na Krivosije da tu pod vedrim nebom de fakti prime sve uslove pobunjenika. Knezlaz mora da udje u sve srpske istorije i enciklopedije. On je ponos Krivosija, ponos Bokelja, ponos svih Srba."

-nastavlja se-
+BE+CP+
Војвода
Војвода
 
Порука: 1229
Приступио: авг 2008

Re: SRPSKA BOKA KOTORSKA

Порука +BE+CP+ 20.2.2009. 17:17

Zavrsna studija o Boki i Bokeljima

Kosticeva knjiga "Boka i Bokelji, narocito prema opisima stranaca" izasla je posthumno 1979.g. u Detroitu. Autor je u njoj objavio prikupljenu gradju sopstvena razmatranja, skoro sve sto mu je preostalo nakon stampranja prethodnih knjiga s tematikom Srpskog primorja. Studiju pocinje objasnjenjem da sam naziv Boka potice iz italijanskog jezika i da znaci usce (tacnije: usta), pa se onda upusta u detaljan geografski opis cijelog podrucja. Naziv je ustaljen u prvim decenijama mletacke vlasti, a u vreme srednjovjekovne srpske drzave postojala je iskljucivo oznaka Srpsko primorje, uglavnom obuhvatajuci obalski pojas od Draca do Neretve, u nesto ranijem vremenu, a periodicno i kasnije, sve do Cetine.

Poslje detaljne lingvisticke analize Kostic zakljucuje da je naziv Boka, iako prvobitno neadekvatan i stranog porijekla, vremenom postao omiljeni u srpskom narodu. "Etnicki Boka spada u Srpsko primorje, geografski Jadransko primorje, Istocni Jadran. Sto je nekad prisilno bila ukljucena u Dalmaciju, a danas u Crnu Goru, mi to nomenklaturno ne priznajemo. Narocito ne priznajemo, sto se sa ta oba izraza htjeo negirati srpski karakter Boke. A ona je samo srpska i nicija drugo. Interesantno da joj se uvjek sa iste strane osporava i posebnost Boke i njen srpski karatkter. Ranije Juzna Dalmacija, a sad Crnogorsko primorje. Ono prvo se nije odrzalo, nece ni ovo drugo." Naravno da Kostic ne smatra da za ovo najnovije svojatanje snose "odgovornost svi Crnogorci, vec samo Crnogorci komunisti. Kralj Nikola je pjevao slavopojke srpskoj Boki."

Слика

Crnogorski komunisti i titoisticki rezim iz Beograda su poslje Drugog svjetskog rata sve vidjenije Bokelje, i zive i mrtve, pokusavali beskrupulozno uklopiti u vjestacku crnogorsku naciju. Ostao je zapisan slucaj cuvenog slikara Petra Lubarde koji je ostro reagovao i javno zabranio da ga prikazuju kao crnogorskog umjetnika i izricito se deklarisao da je on po narodnosti Srbin. Nema kod Bokelja odioznosti (odbojnosti) prema Crnogorcima. Naprotiv, oni su veoma srodni, ali nisu neka izmisljena nacija. ( Pa iako i Brdjani nisu Crnogorci (po svim ist.spisima), crnogorstvo kao vjstacka nacionalnost im je nametana kao i Bokeljima. Ocigledno kako su komunisti jedno provincijalno ime uzdigli nad drugim imenima i nametali im s ciljem desrbizacije na ovim prostorima, iako je i samo cg ime sinonim za srpstvo, istorijski) "Boka je nesumnjivo, i etnicki i geografski, najbliza Crnoj Gori i ona ne zeli da se od nje odvaja, vec da se s njom zajedno, cak kroz nju, opet vrati srpstvu. (Komunisticka) Crna Gora ju je odvojila od srpstva, ona treba da je srpstvu vrati. To je glediste skoro svih Bokelja."

Konstantin Jiricek se u svojoj znamenitoj "Istoriji Srba" pozivao na Marina Sanuda Torzela koji je bio izricit po pitanju velicine Srpskog primora: "Kralj Srbije, koji drzi zemlju na primorju jadranskog golfa koja se prostire na oko 250 milja." Kako je proracunao Kostic, "to bi znacilo da je srpska obala na pocetku 14.v. bila duga oko 463 kilometra. To je bilo skoro u pravoj liniji, jer je srpski Jadran imao vrlo malo otoka, pa da se obala racuna u cijelom krugu otoka."

Povodom proslave pedesetogodisnjice kralja Nikole, predsjednik tadasnje crnogorske vlade, dr Lazar Tomanovic, odrzao je upecatljiv govor u kome je, izmedju ostalog, istakao: "I Vase Velicanstv odmah je nastavilo tu svetu borbu u dva velika osvetnicka rata za slobodu srpskog naroda. U potonjem ste vi licno predvodili hrabru vojsku Vasu do Velesa i preko Sutormana do mora srpskoga i do Bojane po svim bojistima, genijalnim poletom, u legendarnim bitkama, sa sjajnim pobjedama, prosirivsi Crnu Goru dijelom Zahumlja i dijelom Raske; pa ravnom Zetom, kolijevkom Nemanjinom i milom "djedinom" svih Nemanjica; pa pomorjem srpskim, otvorivsi Crnoj Gori slobodne puteve, po Srpskom moru, sa ostalim svijetom." Ovaj govor je objavljen u najzvanicnijem drzavnom listu "Glasu Crnogorca", od 19.avgusta 1910.godine.

Kostic dalje pokazuje da su svi znacajniji srpski drzavnici 19.v. ceznuli da se Srbija vrati na more. U balkanskim ratovima srpska vojska se preko sjevernoalbanskih gudura probila do Jadrana i Crne Gore, uz njenu pomoc oslobodila Skadar, ali su evropske velike sile vjestacki konstruisale drzavu Albaniju (kao i skoro Kosovo), koja nikada ranije nigdje nije postojala, da bi srpske namjere osujetile. "Kad je stupio Prvi svjetski rat, svi su saveznici odreda priznali Srbiji pravo izlaska na more. Jedni su joj priznavali manje, drugi vise teritorija do mora, ali izlaz na more priznavali su svi. Cak je i predsjednik SAD-a Vilson u svojim cuvenim Tackama (tzv.14 tacaka) od 8.januara 1918, kazao doslovno u tacki 11: "Srbiji treba priznati slobodan i siguran pristup k moru." Takvo pravo je Srbiji bilo priznato i Londonskim paktom od 26.februara 1915.g., i to sva obala od Splita, ukljucujuci i sam Split.

Lazu Kostic je mnogo obradovala izgradnja pruge Beograd-Bar poslje stogodisnjeg projektovanja, dugog okljevanja i uprkos hrvatskim smicalicama i ometanjima. Ubjedjen je da ce "dobro doci ukupnom srpstvu i da ce realizovati vjekovnu teznju izlaska Srbije na more. Ono etnicki jeste svoje: i Bar i Boka su podjednako srpski, ali nisu drzavno-pravno. To mi zelimo da budu. Moramo priznati da od svih varijanti pruge nijedna nije bila cistije srpska od ove, jer prolazi kroz predjele samo Srbije i Crne Gore, kroz cisto srpske predjele. Treba joj sad dati i formalno srpsko obiljezje, da prolazi samo kroz Srbiju, kroz srpsku drzavu. To ce biti onda kad Srbija i Crna Gora budu ponovo ista drzava. (Jer kroz istoriji je cesto to i bila i nije bila, ali gotovo uvijek zbog stranih faktora nije bila) Tada ce se i sva Boka priljubiti vise Crnoj Gori, jer ce kroz nju postati ponovo dio Srbije, sto vise od svega na svijetu zelim."

U ostalim dijelovima knjige Kostic citira veliki broj putopisa njemackih, francuskih, italijanskih, ruskih i srpskih autora koji su se na izvanredan literalni nacin divili ljepoti Boke Kotorske. Prestampava i nekoliko najljepsih pjesama, posebno Ducicevih i Santicevih, posvecenih ovom jadranskom dragulju, ali i elemente karakterologije Bokelja na osnovu spisa francuskih, njemackih i drugih autora. Knjigu zavrsava esejom o porodici Celovic iz Risna, oduzujuci se na taj nacin svom dugogodisnjem prijatelju i sponzoru Vidaku Celovicu iz Detroita.
Следећа

Ко је тренутно на Форуму?

Корисници тренутно на Форуму: MSNbot Media, Yahoo [Bot] и 2 гостију